Bartın'ın Havası Yeniden Gündemde

Sosyal medyada yeniden paylaşılan “Türkiye’nin havası en temiz 10 ili” listesinde Bartın da yer aldı. Kırklareli’nin ilk sırada bulunduğu sıralamada Bartın, Isparta’nın ardından 10’uncu basamakta gösterildi. Ancak listenin dayandığı verilerin tarihi, sonuçların doğru değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.

Aynı sıralama, Türk Toraks Derneği’nin 5 Haziran Dünya Çevre Günü kapsamında yaptığı değerlendirmelere dayandırılarak haziran ayında da yayımlandı. Bu haberlerde sıralamanın 2025 yılı partikül madde ölçümleriyle ilişkili olduğu belirtildi.

Ekim ayında yeniden paylaşıldı, veriler 2025 yılına dayanıyor

26 Ekim 2026 tarihli haberlerde yeniden gündeme gelen liste, sosyal medya paylaşımlarıyla birlikte Bartın’ın hava kalitesine yönelik ilgiyi artırdı. Kaynaklar incelendiğinde aynı illerin aynı sırayla 5 Haziran 2026 tarihli haberlerde de yer aldığı görülüyor.

Bartın Halk Gazetesi’nin 21 Haziran tarihli haberinde de kent, partikül madde yoğunluğu en düşük 10 il arasında gösterilmişti. Dolayısıyla yeniden dolaşıma giren sıralama, Bartın’ın ekim ayındaki anlık hava durumunu veya 2026 yılının tamamına ait ölçüm sonuçlarını ifade etmiyor.

Bartın, Karadeniz’den listeye giren iller arasında

Paylaşılan sıralamada Kırklareli’ni Artvin ve Bayburt takip ediyor. Sinop dördüncü, Bingöl beşinci, Rize altıncı sırada bulunurken; Karabük, Kırşehir ve Isparta’nın ardından Bartın geliyor. Görseldeki sıralama, haziran ayında yayımlanan haberlerdeki il sıralamasıyla örtüşüyor.

Sıra

İl

Yeni araştırma Bartın merkezindeki uzun vadeli değişimi ortaya koydu

Bartın’ın hava kalitesine ilişkin daha yeni bir bilimsel çalışma ise 11 Ekim 2026’da yayımlandı. Ekrem Mutlu ve Berke Burmabıyık tarafından hazırlanan araştırmada, Bartın merkezindeki hava kalitesi izleme istasyonunun 15 Şubat 2007–31 Aralık 2025 dönemine ait kayıtları incelendi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın izleme verilerini kullanan çalışmada, PM10 olarak adlandırılan partikül maddenin yıllık ortalamasının 2009’da 77,52 mikrogram/metreküp ile incelenen dönemin en yüksek düzeyine çıktığı, 2025’te ise 27,24 mikrogram/metreküp ile en düşük seviyeye gerilediği bildirildi. Araştırma, Bartın merkezinde uzun vadeli iyileşmeye işaret ediyor.

Kış aylarında kirlilik baskısı artıyor

Aynı araştırmada mevsimsel farklılıklar da belirginleşti. İncelenen 2007–2025 dönemindeki gözlemler birlikte değerlendirildiğinde, PM10 ortalaması kış aylarında 74,17 mikrogram/metreküp, yaz aylarında ise 32,22 mikrogram/metreküp olarak hesaplandı.

Bu rakamlar yalnızca 2025 kışını ve yazını değil, araştırmanın kapsadığı uzun dönemin mevsimsel sonuçlarını gösteriyor. Çalışmada hem partikül madde hem de kükürtdioksit düzeylerinde uzun vadeli düşüş saptanmasına rağmen, soğuk mevsimde kirlilik baskısının sürdüğü belirtildi.

İlk 10’da bulunmak, sağlık ölçütlerinin karşılandığı anlamına gelmiyor

İller arasındaki sıralama ile sağlık açısından önerilen hava kalitesi düzeyleri farklı değerlendirmeler içeriyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün hava kalitesi kılavuzunda PM10 için önerilen yıllık ortalama 15 mikrogram/metreküp olarak yer alıyor.

Bartın merkezine ilişkin yeni araştırmada 2025 için hesaplanan 27,24 mikrogram/metreküp, bu değerin üzerinde bulunuyor. Bu karşılaştırma, bir kentin diğer illere göre daha düşük kirlilik düzeyine sahip olmasının, sağlık açısından önerilen düzeye ulaştığını tek başına göstermediğini ortaya koyuyor.

DSÖ’nün kılavuz değerleri sağlık temelli öneriler niteliğinde; ulusal mevzuattaki yasal sınır değerlerle aynı anlama gelmiyor.

Hava kalitesinde ölçümün kapsamı önem taşıyor

Hava kalitesi değerlendirmelerinde ölçülen kirletici, ölçüm dönemi ve istasyonun bulunduğu yer birlikte ele alınmalı. DSÖ, partikül maddenin yanı sıra azotdioksit, kükürtdioksit, ozon ve karbonmonoksit gibi kirleticiler için de ayrı değerlendirmeler yapıyor.

Bu nedenle tek bir kirleticiye dayalı sıralama, havanın bütün özelliklerini açıklamıyor. Bartın merkezindeki bir istasyondan elde edilen sonuçlar da bütün ilçelerin, kırsal alanların ve yılın her gününün aynı hava kalitesine sahip olduğunu göstermiyor.

DSÖ’nün açıklamalarına göre ulaşım, sanayi, enerji üretimi ve evsel ısınma gibi faaliyetler hava kirliliğinin kaynakları arasında bulunuyor. Partikül maddelere kısa ve uzun süreli maruziyet, solunum ve kalp-damar sağlığı açısından önem taşıyor.

Bartın’ın hava kalitesindeki gelişmeleri takip ederken, geçmiş yıllara ait sıralamaların yanında düzenli istasyon ölçümlerinin ve özellikle kış dönemindeki değişimlerin değerlendirilmesi gerekiyor.