20 yıl ağrı çektirdi, 7 ameliyat oldu: Kadının 10'undan 1'ini vuran endometriyozis teşhisi neden bu kadar zor?

Melisa Gaona'nın 20 yıllık mücadelesi, endometriyozis teşhisinin ortalama 7-10 yıl süren gecikmesini ve kadın ağrısının'normalleştirilmesi' sorununu gözler önüne seriyor.

· 2 dk 20 yıl ağrı çektirdi, 7 ameliyat oldu: Kadının 10'undan 1'ini vuran endometriyozis teşhisi neden bu kadar zor? Sağlıkta Yapay Zekâ 2026: Teşhis, Tedavi ve Hasta Güvenliği Analizi Amerikalı Melisa Gaona 20 yıl boyunca acı çekti.

Bu süre zarfında onlarca kez acil servise gitti, yoğun bakımda yattı ve yedi kez ameliyat olduruldu. Her seferinde doktorlar ona "ağrını abartıyorsun", "psikolojiksin" veya "bu kadınların doğal süreci" dedi. Gaona'nın hikayesi, sadece bir hastanın trajik öyküsü değil; kadının yaklaşık yüzde 10'unu (yaklaşık 190 milyon kadın) etkileyen, ancak teşhisi ortalama 7 ila 10 yıl geciktirilen kronik bir hastalığın sistemik bir başarısızlığının kanıtı: Endometriyozis.

Gaona, gençlik döneminden itibaren yaşadığı şiddetli pelvik ağrılar, ağır menstrüasyon kanamaları ve sindirim sistemi sorunları için sürekli tıbbi yardım aradı. Ancak karşılaştığı cevaplar neredeyse her zaman aynıydı: "Normal", "Geçer", "Stresten oluyor".

Hatta bir doktora "Bu ağrı hayal ürünüdür" denildiği bile kaydediliyor. 2020 yılında nihayet bir uzman hekim tarafından derin infiltran endometriyozis tanısı konulduğunda, hastalığı bağırsaklarına, mesaneye ve üreterlerine yayılmış, organları birbirine yapıştıran bir hal almıştı.

Bu gecikme, onlarca seferlik acil servis başvurusu, yoğun bakım süreleri ve yedi büyük cerrahi girişimin bedelini ödetti.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre endometriyozis, gebelik çağı kadınlarının yaklaşık yüzde 10'unu etkiler. Buna rağmen teşhis süresi dünyada ortalama 7-10 yıl sürer. Uzmanlar bu gecikmenin üç ana sebebini sıralıyor:

Türkiye'de de endometriyozis yaygınlığı dünya ortalamasıyla paralellik gösterirken, teşhis gecikmesi benzer seviyelerde devam ediyor. Türk Kadın Doğum ve Jinekoloji Onkolojisi Derneği verilerine göre hastalık, infertilite (kısırlık) araştırması sırasında rastlantısal bulunabilse de, ağrı şikayetiyle başvuran hastalarda teşhis yine yıllar sürebiliyor.

Son yıllarda "Endometriyozis Merkezleri" kavramı ve multidiscipliner yaklaşımlar (cerrahi, algoloji, üroloji, cerrahi gastroenteroloji) yaygınlasa da, özellikle anatomi bozulması olan ileri evre hastaların yönlendirilmesinde bölgesel erişim eşitsizlikleri ön plana çıkıyor.

Gaona'nın vurguladığı gibi, erken tanı sadece yaşam kalitesini artırmakla kalmıyor; organ kaybını, kısırlığı ve kronik pelvik ağrı sendromunu da önlüyor. Uzmanlar, "Periyot ağrısı hayatınızı durduruyorsa, bu normal değildir" mesajını veriyor.

Geçmişte "ağrı abartısı" olarak etiketlenen binlerce kadın gibi Gaona da bugün, hastalığın farkındalığı için sesini yükseltiyor. Onun hikayesi, tıbbın "görünmez" hastalıklarla mücadelesinde hala ne kadar yol alındığını ve ne kadar yolun kaldığını hatırlatıyor.