Suyun geleceği için ev kadınları da çiftçiler de yatırım yapmalı

Su sadece tarımın değil, uygarlığın devamlılığı için de oldukça önemli. Su Politikaları Derneği’nden Dursun Yıldız ve Dr. Hasan Hüseyin Doğan tarafından hazırlanan Su Yönetiminde Ajan Tabanlı Yapay Zekâ Kullanımı başlıklı araştırma raporu, dönüşümün yeni aşamasına dikkat çekiyor.

Geleneksel yapay zekâ sistemleri verileri analiz edip tahminler üretirken ajan tabanlı yapay zekâ, belirlenen hedefler doğrultusunda farklı veri kaynaklarını değerlendirebiliyor, operasyonel süreçleri planlayabiliyor ve tanımlanmış yetki sınırları içinde uygulamaya yönelik adımlar atabiliyor. Raporun dikkat çektiği konulardan biri, “iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığı bir dünyada suyun sürekliliğini ve adil paylaşımını güvence altına alınmalı” kısmı.

Suya yatırımın oldukça pahalı olduğu bir dönemde su adaleti nasıl sağlanabilir? Tarımın suyu yatırımcı bekliyor Tarım-gıda ekosisteminin kırılganlığını azaltmak, iklim mücadelesinde mukavemet kazandırmak için geliştirilen teknolojilerin odağında artık su var.

Suyu merkeze alan teknolojiler, Türk tarımı için stratejik önemde. Ankara Teknopark'ta geliştirilen Loopyon, doğadaki şimşek olayından ilham alan soğuk plazma teknolojisiyle sulama suyunu kimyasal kullanmadan arıtmayı ve yeniden kullanıma kazandırmayı hedefliyor.

Girişim, bu teknolojiyi ticarileştirmek ve uluslararası pazarlara taşımak için 35 milyon TL hedefli bir kitle fonlama turuyla yatırımcılarını bekliyor. Fonlamayı Letven Capital'in bağlı ortaklığı Ecofolio gerçekleştiriyor.

Suya sahip olan geleceği yönetir Loopyon'un kitle fonlama süreci, suyun giderek stratejik bir kaynağa dönüştüğü dünyada tarım teknolojilerinin nasıl finanse edileceğine ve bu finansmana kimlerin katılabileceğine ilişkin daha büyük bir tartışmanın kapısını aralıyor. Kitle fonlamasıyla su gibi stratejik bir tarım girdisine yönelik tekel riskini ortadan kaldırıp çiftçilerin, ev kadınlarının, öğrencilerin de sürece katılabilecekleri bir modele dönüştürüyor.

Su güvenliği için oldukça önemli bir strateji. Gelecekte suya veya su teknolojilerine sadece birkaç büyük şirketin sahip olması hem gıda güvenliği hem jeopolitik açıdan oldukça büyük bir risk. Bu anlamda suyun geleceğinde her birimizin iradesi ve desteği çok önemli.

Şimşeğin gücünden doğan teknoloji, suyun döngüsünü değiştirebilir mi? Tarım, dünyanın tatlı su kaynaklarının yüzde 70'inden fazlasını kullanıyor. İklim değişikliği, kuraklık ve artan üretim maliyetleri düşünüldüğünde suyun her kullanımın ardından çöpe gitmesi kaynaklar açısından da üretim maliyeti açısından da sürdürülebilir değil.

Özellikle modern seracılıkta suyun ve içindeki besin elementlerinin yeniden kullanılması, hem kaynak verimliliği hem de işletme ekonomisi açısından çok önemli. Loopyon'un geliştirdiği soğuk plazma teknolojisiyle sulama suyundaki zararlı mikrobiyolojik yükü azaltılıyor.

Sulama hatlarında biyofilm oluşumunu sınırlayarak drenaj suyunun yeniden kullanılmasını sağlıyor. Şu anda sadece tarımda kullanılmaya başlanan yatırım ileride evsel su kullanımında da önemli bir avantaj sağlayabilir. Yerli teknolojiyle tarımdaki su verimliliği artırılacak Loopyon’un geliştirdiği PAW teknolojisi, sulama suyundaki zararlı mikrobiyolojik yükü yüzde 99,99 oranında kontrol altına alırken sulama hatlarında biyofilm oluşumunu sınırlıyor ve drenaj suyunun güvenle defalarca yeniden kullanılmasını sağlıyor.

Üstelik bu sistemi işletirken sürekli kimyasal dezenfektan sarfiyatına ya da periyodik membran ve filtre değişimine ihtiyaç duymuyor. Türkiye’den dünyaya su güvenliği ihracatı Loopyon kurucusu Faik Baykuş, “Sistem sadece su verimini artırmıyor, aynı zamanda su kalitesindeki ve besin elementlerindeki iyileşmeyle yıllık üretim verimliliğinde yüzde 5 ila yüzde 15 arasında artış potansiyeli sağlıyor.

Hedef öncelikle sistemi Türkiye’deki 22 milyon metrekarelik modern topraksız sera pazarında kullanmak. Ardından su stresi yüksek MENA bölgesi ile çevre regülasyonlarının sıkılaştığı Avrupa pazarlarına açılacağız.” diyerek Türkiye’den doğan ve küresel pazarlarda rekabet eden WaterTech girişimlerinin hizmet ihracatı için taşıdığı potansiyele dikkat çekiyor.

Bir girişime yatırım yapmak, su politikasına ortak olmak mı? Şirketin kitle fonlama kampanyasında, yüzde 20 ek fonlama imkânıyla toplam 42 milyon TL'lik kaynağa ulaşılması hedefleniyor. Loopyon’un kitle fonlama sürecini yöneten Ecofolio CEO'su Dr.

Melek Demiray, “Erken aşama teknoloji şirketlerinin ölçeklenme yolculuğunda karşılaştığı finansman darboğazını, kitle fonlamanın sunduğu şeffaf ve demokratik modelle ortadan kaldırıyoruz. Odağımıza, küresel krizin ve gıda güvenliğinin en kritik omurgası olan su teknolojilerini alıyoruz.” diyerek kitle fonlamanın yalnızca finansal bir araç olarak değil, stratejik teknolojilere erişimi genişletebilecek bir model olarak ele alındığının altını çiziyor.

Yerli teknolojiler yatırımcı bekliyor Demiray, “Yatırımcılarımıza geleceğin yeşil dönüşümüne ve millî teknoloji hamlemize ortak olma bilinciyle bu vizyonun bir parçası olma çağrısı yapıyoruz.” diyor. Burada dikkat çekici olan, kitle fonlamanın sermayeyi birkaç büyük yatırımcının tekelinden çıkarabilme ihtimali.

Bu anlamda küçük bir çiftçi de bir ziraat mühendisi de tarıma katkı sunacak bir teknoloji girişimine yatırım yaparak temelde Türk tarımındaki dönüşümün bir parçası olabiliyor, gıda güvenliğine katkı sunabiliyor. Su performansını artıran teknolojilerden tarıma destek Su odaklı girişimlerden biri de AEYS, Akıllı Enerji Yönetim Sistemi.

AEYS, işletmelerin enerji, su, karbon ayak izi ve sürdürülebilirlik süreçlerini tek bir dijital platform üzerinden yönetmelerini sağlayan bir girişim. Web tabanlı ve yapay zekâ destekli olarak geliştirilen AEYS, işletmelerden elde edilen verileri toplayarak analiz ediyor, tüketim ve performans göstergelerini izliyor, verimlilik fırsatlarını belirliyor ve raporlama süreçlerine destek sağlıyor.

Dünyada tarım teknolojilerinin arkasında kimler var? Tarım teknolojilerine dönük girişimlerin en büyük zorluğu, erken dönemde iş geliştirme için finansmana erişememek. Dünyada bu alanda farklı finansman modelleri bulunuyor.

Litvanya merkezli InSoil Finance, rejeneratif tarım, toprak sağlığı ve iklim dostu üretim uygulamalarına finansman sağlıyor. Çiftçilerin toprak işleme yöntemlerini iyileştirmesi, örtü bitkileri kullanması ve sürdürülebilir üretim pratiklerine geçmesi için geliştirilen finansman modelleri, tarımsal dönüşümün yalnızca laboratuvarda değil, tarlada da desteklenmesi gerektiğini gösteriyor.

ABD merkezli Harvest Returns, tarımsal yatırımlara ve tarım teknolojilerine yönelik sermaye modelleriyle öne çıkıyor. Ancak şirketin belirttiği üzere platform, küresel girişimlere değil, ABD merkezli şirketlere finansman sağlıyor.

Türkiye'de Fonbulucu gibi paya dayalı kitle fonlama platformları, akıllı sulama, tarımsal robotik, sensörler, otomasyon, tarım makineleri ve biyoteknoloji alanlarında çalışan girişimler için değerlendirilebilecek alternatifler arasında. Tarım teknolojileri tarlada gelişiyor Ecofolio sadece kitle fonlama sürecini yönetmiyor, aynı zamanda girişimcilerin ilk prototiplerini geliştirebilmesi ve saha denemelerini yapabilmesi için tarım endüstrisiyle entegrasyon sağlıyor.

Teknolojinin tarlaya inmesini, gerçek çiftçilerin elinde ve gerçek üretim hatlarında denenmesini sağlıyor. Türkiye'nin ihtiyacı yalnızca teknoloji üretmek değil, teknolojiyi büyütmek Türkiye, tarımsal üretim kapasitesi, mühendislik birikimi, teknoparkları ve girişimcilik ekosistemiyle tarım teknolojileri geliştirebilecek bir potansiyele sahip.

Ancak yerli bir teknolojinin geliştirilmesiyle dünya pazarlarında rekabet edebilen bir ürüne dönüşmesi arasında ciddi bir mesafe var. Loopyon veya diğer girişimlerde saha doğrulamasından ticari satışa, Türkiye'deki modern seralardan Avrupa ve MENA pazarlarına uzanan hedef, profesyonel mihmandarlıkla büyüyebiliyor.

Diğer taraftan tarımsal teknolojilerin toplumsal değeri, yalnızca yatırımcıya sağlayabileceği finansal getiriden ibaret değil. Su tasarrufu sağlayan, üretim maliyetlerini düşüren, toprak sağlığını koruyan veya gıda kayıplarını azaltan bir teknoloji, doğru koşullarda daha geniş bir ekonomik ve toplumsal fayda yaratabilir.

Tüketici teknoloji yatırımlarıyla gıdanın geleceğinin parçası olabilir mi? Velhasıl, gıda hakkını çoğunlukla gıdaya erişim üzerinden konuşuyoruz. Oysa gıdaya erişimin geleceği, o gıdayı üreten sistemin nasıl finanse edildiğiyle de yakından ilgili.

Bu açıdan kitle fonlama, tüketiciye ve çiftçiye sistemin geleceğine katkıda bulunabilecekleri bir kapı aralıyor. Bir damla suyu kurtarmak için geliştirilen teknolojiye yapılan yatırım, bu nedenle yalnızca finansal bir karar değil; nasıl bir tarım, nasıl bir gıda sistemi ve nasıl bir gelecek istediğimize ilişkin bir tercihin yansıması.

Bu açıdan kitle fonlama ile tüketici yalnızca gıdanın son alıcısı değil, gıda sisteminin geleceğini finanse eden paydaşlarından biri hâline getirilebilir. *Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.