Nikon nasıl Nikon oldu?

Canon'un nasıl ortaya çıktığını, Leica'nın nasıl doğduğunu yazdıktan sonra Nikon'u anlatmamak bana biraz eksik geliyor. Çünkü yıllardır fotoğraf makinesi kullanan bir fotoğrafçı için bu üç marka yalnızca üç farklı üretici değil.

Her birinin fotoğraf dünyasına girdiği kapı farklı. Ben kariyerim boyunca Canon kullandım. Ama Nikon'un nasıl ortaya çıktığını araştırmaya başladığımda, karşıma yine bir fotoğraf makinesiyle başlayan bir hikâye çıkmadı. Hatta Nikon'un ilk yıllarında ortada henüz Nikon adında bir fotoğraf makinesi bile yoktu.

Hikâye 1917 yılında Japonya'da başlıyor. Japonya o yıllarda hızla modernleşiyor ve Avrupa'nın özellikle optik teknolojide ulaştığı seviyeyi yakalamaya çalışıyordu. Hassas optik cihazların ülke içinde üretilebilmesi yalnızca ticari değil, teknolojik ve stratejik bir mesele haline gelmişti.

Tokyo Keiki'nin optik cihaz bölümü ile Iwaki Glass'ın ayna bölümü bir araya getirildi ve kısa süre sonra Fujii Lens Manufacturing de bu yapıya katıldı. Mitsubishi yöneticilerinden Koyata Iwasaki'nin desteğiyle 25 Temmuz 1917'de Nippon Kogaku K.K. kuruldu.

Bugün Nikon olarak bildiğimiz şirketin temeli böyle atıldı. Yani Nikon'un hikâyesi bir fotoğraf makinesiyle başlamadı. Şirketin ilk işi optik cihazlar üretmekti. Dürbünler, mikroskoplar, ölçüm cihazları ve optik cam üzerinde çalışıyorlardı.

1921'de Almanya'dan sekiz optik uzmanını Japonya'ya getirerek teknik bilgi ve üretim deneyimini geliştirdiler. 1925'te ise kendi tasarımları olan JOICO mikroskobunu piyasaya sundular. Daha sonra fotoğraf makinelerinin kalbi olacak optik teknolojinin temelleri aslında o yıllarda atılıyordu.

Bence Nikon hikâyesinin ilginç taraflarından biri de burada. Şirket önce fotoğraf çekmeyi değil, ışığı ve optiği anlamaya çalışıyordu. 1920'li yılların sonunda fotoğraf objektifleri üzerinde ciddi biçimde çalışmaya başladılar.

1929'da ilk objektiflerini ürettiler. Birkaç yıl sonra bu objektifler için NIKKOR markası ortaya çıktı. NIKKOR ismi de Nippon Kogaku'nun kısaltması olan NIKKO ile objektif isimlerinde kullanılan "R" harfinin birleştirilmesinden oluşturuldu.

Sonra fotoğraf makinesi geldi.1940'lı yıllarda Japonya'da savaş sonrasının yeni koşulları oluşurken Nippon Kogaku ürün yelpazesini yeniden şekillendirdi. Şirket dürbün, mikroskop, ölçüm cihazları ve çeşitli optik ürünlerle birlikte fotoğraf makinelerine de yöneldi.

1946'da küçük bir fotoğraf makinesi için yeni bir isim aranmaya başlandı. Şirketin "Nikko" olarak kullanılan kısa isminden yola çıkıldı ve sonuna bir "n" eklenerek Nikon adı ortaya çıktı. İlk başta "Nikorette" gibi isimler de düşünülmüştü ancak sonunda Nikon'da karar kılındı.

İki yıl sonra, 1948'in Mart ayında Nikon Model I piyasaya çıktı. Bu, Nikon adını taşıyan ilk fotoğraf makinesiydi. Fakat şirketin önünde hâlâ çok uzun bir yol vardı. Nikon Model I'in ardından M, S, S2 ve SP gibi modeller geldi.

Her yeni modelle birlikte şirket hem fotoğraf makinesi üretmeyi hem de profesyonel fotoğrafçıların ihtiyaçlarını anlamayı öğreniyordu. Nikon'un kendi tarihçesinde de bu dönemin, tasarımcıların piyasadan gelen sorunlarla sürekli uğraştığı ve makineleri adım adım geliştirdiği bir dönem olduğu anlatılıyor.

Sonra 1959 geldi. Nikon F.Fotoğraf makinesi tarihine biraz meraklı olan herkesin bildiği bu makine, Nikon'un kaderini değiştirdi. Çünkü Nikon F yalnızca yeni bir kamera değildi. Değiştirilebilir objektifleri, farklı vizörleri, motor sürücüleri ve diğer aksesuarlarıyla fotoğrafçının ihtiyaçlarına göre genişleyebilen

bir sistemin başlangıcıydı. Nikon'un kendi tarihçesine göre F modeli şirketin profesyonel ve üst düzey SLR fotoğraf makineleri alanındaki konumunu güçlendirdi. Foto muhabirliği açısından bunun anlamı daha da büyüktü. Çünkü sahada çalışan fotoğrafçı için iyi bir fotoğraf makinesi yalnızca iyi görüntü üreten makine değildir.

Güvenilir olması, farklı koşullarda çalışması, farklı objektiflerle kullanılabilmesi ve gerektiğinde yanında taşıdığı bütün sistemin bir parçası haline gelebilmesi gerekir. Nikon F'nin güçlü olduğu alanlardan biri tam olarak buydu.

Bir fotoğrafçı Nikon F aldığında aslında yalnızca bir gövde almıyordu. Zaman içinde geliştirebileceği bir fotoğraf sistemi kuruyordu. Objektif değişiyor, vizör değişiyor, motor ekleniyor, ihtiyaç değiştikçe sistem de büyüyordu.

Bu anlayış Nikon'un profesyonel fotoğrafçılar arasında uzun yıllar güçlü bir yer edinmesinde önemli rol oynadı. Bugün Nikon'a baktığımda beni en çok etkileyen şey, şirketin fotoğraf makinesine optikten gelmiş olması. Çünkü Nikon'un hikâyesinde kamera, başlangıç noktası değil.

Yüz yılı aşan optik ve hassas üretim geçmişinin üzerine gelen bir sonuç. Şirket önce ışığı kontrol etmeyi, camı işlemeyi, optik sistemler üretmeyi ve hassas mekanik parçalar geliştirmeyi öğrendi. Sonra bütün bu birikimi fotoğraf makinesinin içine taşıdı.

Leica'nın hikâyesinde de optik ve hassas mekanik vardı ama Leica'nın kırılma noktası fotoğrafçının hareket özgürlüğüydü. Canon'un hikâyesinde ise küçük bir grubun kendi fotoğraf makinesini yapma isteği öne çıkıyordu. Nikon'un hikâyesi ise biraz daha farklıydı.

Bir ülkenin optik teknolojide kendi gücünü oluşturma çabasından doğdu ve yıllar içinde dünyanın en tanınan fotoğraf markalarından birine dönüştü. Bugün fotoğrafçılar Canon mu Nikon mu Leica mı diye konuşuyor. Objektiflerin keskinliğini, gövdelerin hızını, otomatik netlemeyi, sensörleri, yüksek ISO performansını tartışıyoruz.

Bunların hepsi önemli. Ama markaların geçmişine baktığınızda aslında bugünkü rekabetin çok daha eski bir hikâyenin devamı olduğunu görüyorsunuz. Ben yıllardır Canon kullanıyorum. Nikon hiçbir zaman benim fotoğraf makinesi çantamın ana markası olmadı.

Ama fotoğrafçılık tarihine baktığımda Nikon'u yalnızca başka bir üretici olarak görmek mümkün değil. Çünkü bugün profesyonel fotoğrafçılığın alışkanlıklarında, özellikle de 35 mm SLR sisteminin gelişiminde Nikon'un bıraktığı iz oldukça büyük.

Belki de bu üç markanın hikâyelerini peş peşe okumak bu yüzden ilginç. Canon, Leica ve Nikon aynı yere aynı yoldan gelmediler. Biri küçük bir kamera yapma fikriyle, diğeri fotoğrafçının hareketini değiştiren bir tasarımla, bir diğeri ise optik teknolojide bağımsızlaşma arzusuyla yola çıktı.

Ama sonunda üçü de fotoğrafçının dünyaya bakma biçimini değiştiren markalara dönüştü. Ve Nikon'un hikâyesi bana şunu düşündürüyor: Bazen bir markanın geleceğini yaptığı ilk ürün değil, sahip olduğu ilk bilgi belirliyor. Nikon fotoğraf makinesiyle başlamadı. Önce ışığı anlamaya çalıştı. Sonra o ışığı fotoğrafa dönüştürdü.