Şanlıurfa'nın ünlü evlerinin harcında yumurta akı da var! Kubbeler 40 sıra tuğlayla örülmüş

Harran'ın konik kubbeli evlerinde kullanılan geleneksel yapı harcı, farklı malzemeleri bir araya getiriyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının kayıtlarında gül yağı, saman, pişmiş toprak ve yumurta akı kullanıldığı belirtilen evlerin kubbeleri, 30-40 sıra tuğlayla örülüyor.

Şanlıurfa'nın Harran ilçesiyle özdeşleşen konik kubbeli evler, yalnızca dış görünüşleriyle değil, yapım teknikleriyle de dikkat çekiyor.

Arı kovanını andıran bu yapıların kubbelerinde tuğla kullanılıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının Kültür Portalı'na göre geleneksel harçta gül yağı, saman, pişmiş toprak ve yumurta akı gibi malzemeler bulunuyor.

Kubbelerde 30-40 sıra tuğla kullanılıyor

Harran evlerinin en belirgin özelliği, yukarı doğru daralan konik kubbeleri.

Yapılar kare veya kareye yakın bir temel üzerine inşa ediliyor. Kubbe bölümünde tuğlalar, bindirme tekniğiyle üst üste yerleştiriliyor.

Kültür Portalı'nda bu kubbelerin 30-40 sıra tuğlayla oluşturulduğu belirtiliyor.

İçeriden ölçülen kubbe yüksekliği ise beş metreye kadar ulaşabiliyor.

Harcında yumurta akı ve saman bulunuyor

Harran evlerinin geleneksel yapımında kullanılan harç, kültür kayıtlarında ayrıntılı biçimde anlatılıyor.

Kültür Portalı'na göre harçta gül yağı, saman, pişmiş toprak ve yumurta akı gibi malzemeler kullanılıyor.

Yapıların iç ve dış yüzeyleri de balçıkla sıvanıyor.

Bu malzemeler, geleneksel yapım tekniğinin parçaları arasında yer alıyor. Ancak bütün evlerin her dönem aynı karışımla yapıldığını söylemek mümkün değil.

Eski yapıların tuğlaları yeniden kullanıldı

Harran'ın kubbeli evlerinin yapımında kullanılan tuğlaların bir bölümü, eski ören yerindeki yapılardan toplandı.

Kültür Portalı'nda bu özellik, Harran evlerini çevredeki benzer konik yapılardan ayıran önemli ayrıntılardan biri olarak gösteriliyor.

Suruç ve Birecik kırsalında da benzer biçimli evlere rastlanabiliyor.

Ancak Harran'daki yapıların üst örtüsünde tuğla kullanılması, bu mimari geleneğin yerel farklılıkları arasında bulunuyor.

Yazın serin, kışın sıcak kalıyor

Konik kubbeli evlerin mimarisi, bölgenin iklim koşullarıyla bağlantılı.

Kalın duvarlar, kullanılan malzemeler ve kubbe biçimi, iç mekân sıcaklığının dış ortamdan farklı olmasına yardımcı oluyor.

Kültür Portalı'nda bu evlerin yazın serin, kışın ise sıcak tutma özelliğine sahip olduğu belirtiliyor.

Bu özellik, geleneksel yapıların bölgedeki yaşam koşullarına uyumunu gösteren örneklerden biri.

Bugün görülen evler binlerce yıllık değil

Harran'da konik kubbeli yapı geleneğinin geçmişi çok eski dönemlere uzanıyor.

Ancak bugün ayakta kalan evlerin tamamı tarih öncesi çağlardan kalmış değil.

Resmî tanıtım kaynaklarında mevcut evlerin önemli bölümünün son birkaç yüzyıl içerisinde inşa edildiği belirtiliyor. Kültür Portalı yaklaşık 250 yıllık bir geçmişten söz ederken Harran Kaymakamlığı 150-200 yıllık yapı örneklerini anlatıyor.

Bu nedenle mimari geleneğin yaşıyla günümüzde görülen evlerin inşa tarihini birbirinden ayırmak gerekiyor.

Harran 1979 yılında sit alanı ilan edildi

Harran'ın kümbet evleri ve tarihî yerleşim dokusu, kültürel mirasın korunması kapsamında değerlendiriliyor.

Kültür Portalı'na göre alan 1979 yılında arkeolojik ve kentsel sit olarak tescil edildi.

Harran ayrıca 2000 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde bulunuyor.