Şanlıurfa’daki tarihî türbenin altında üç bölümlü cenazelik! Kitabede 1193 yazıyor

Şanlıurfa’nın Harran ilçesinde bulunan Şeyh Hayat el-Harrani Cami ve Türbesi’nin altında üç bölümlü bir cenazelik tespit edildi. 2017 ve 2018 yıllarında gerçekleştirilen restorasyon amaçlı kazılarda ortaya çıkarılan yapıda mezarlar ve kitabeli taşlar belgelendi.

Bunlar arasında Şeyh Yahya İbn Şebib adına düzenlenen ve ölüm tarihini 1193 olarak gösteren mezar taşı da bulunuyor.

Mehmet Önal, Neslihan Kaya, Müslüm Demir ve Selman Kardeşlik tarafından hazırlanan bilimsel araştırma, Höyük dergisinin 13. sayısında yayımlandı. Çalışmada cenazelik bölümünün mimarisi, mezarların özellikleri ve Arapça kitabeler ayrıntılı biçimde incelendi.

Harran’daki türbenin altında üç ayrı bölüm bulundu

Harran antik kentinin dış surlarının kuzeybatısında, mezarlık alanının bitişiğinde yer alan Şeyh Hayat el-Harrani Cami ve Türbesi’ndeki kazılarda bir ön oda ve iki cenazelik odasından oluşan yapı ortaya çıkarıldı.

Basamaklarla ulaşılan cenazelikteki dikdörtgen planlı mekânlar kuzey-güney doğrultusunda uzanıyor. Bölümlerin üzeri tuğlayla örülmüş beşik tonozlarla kapatılmış durumda. Yapının inşasında düzgün kesme kalker taşı, moloz taş, tuğla ve Horasan harcı kullanıldığı belirlendi.

Mezar taşındaki Arapça kitabede 1193 tarihi yer alıyor

Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri, ikinci cenazelik bölümünde tespit edilen kitabeli mezar taşı oldu. Düzgün kesilmiş kalker taşından hazırlanan dikdörtgen biçimli taşın üzerinde Şeyh Yahya İbn Şebib’in adı ve ölüm tarihi bulunuyor.

Dört satırlık Arapça kitabenin Eyyübi dönemi nesih yazı üslubuyla hazırlandığı belirlendi. Kitabede ölüm tarihi Hicri 589, Miladi 1193 olarak kaydedildi. Bu tarih, mezar taşında adı geçen kişinin ölüm yılını gösteriyor.

Bilimsel incelemede, mezar taşının bulunduğu toprakta az sayıda insan kemiğine rastlandığı da aktarıldı. İncelenen kemiklerde mumyalama izinin belirlenmediği ifade edildi.

Birinci cenazelikte dört mezar tespit edildi

Restorasyon amaçlı kazılarda birinci cenazelik bölümünde dört mezar belgelendi. İkinci bölümdeki kitabeli mezar taşı ise ayrı olarak incelendi.

Araştırmacılar, cenazelik odalarının mimari düzenini ve mezar taşlarının özelliklerini birlikte değerlendirdi. Çalışmada kitabelerin yazı biçimleri ele alınırken Arapça metinlerin Türkçe çevirilerine de yer verildi.

Türbenin avlusunda da tarihî mezarlar ortaya çıkarıldı

Şeyh Hayat el-Harrani Türbesi’nin avlusunda yürütülen kazılar, yapının çevresindeki mezarlık alanına ilişkin başka buluntuları da ortaya koydu. Avluda dört mezar yapısı ve kitabeli mezar taşları tespit edildi.

Mehmet Önal, Neslihan Kaya, Müslüm Demir ve Selman Kardeşlik’in hazırladığı araştırmada hem cenazelik bölümleri hem de avludaki mezar buluntuları bilimsel olarak değerlendirildi. Höyük dergisinde 2024 yılında yayımlanan çalışma, Harran’da 2017-2018 yıllarında gerçekleştirilen kazıların sonuçlarını kayıt altına aldı.