Şanlıurfa’nın tarihî çarşılarında ilginç mimari! Dükkânların üzerinde mahzenler var

Şanlıurfa’nın tarihî çarşılarında dükkânların üzerinde bulunan mahzen odalarının Gümrük Hanı ile bağlantılı olduğu akademik bir araştırmada ortaya konuldu. Bedesten ve Sipahi Pazarı’nın üstündeki bu odalara, dükkânlardan doğrudan geçiş bulunmuyor. Araştırmaya göre mahzenlere Gümrük Hanı’nın üst katındaki odaların içinden ulaşılıyor.

Hakan Demir ve Fatma Meral Halifeoğlu tarafından hazırlanan araştırma, Kent Akademisi dergisinde yayımlandı. Çalışmada Şanlıurfa’nın tarihî ticaret merkezindeki üç yapının birbirleriyle olan mimari ilişkisi ele alındı.

Şanlıurfa’daki tarihî dükkânların üzerinde mahzen odaları

Araştırmada incelenen yapılar arasında Gümrük Hanı, Şanlıurfa Bedesteni ve Sipahi Pazarı bulunuyor. Çalışmaya göre Bedesten ve Sipahi Pazarı dükkânlarının üzerindeki bazı alanlar, Gümrük Hanı bünyesinde mahzen odaları olarak düzenlenmiş.

Bu odaların dikkat çeken özelliği, girişlerinin altlarında bulunan dükkânlardan sağlanmaması. Mahzenlere ulaşmak için Gümrük Hanı’nın üst katındaki odalardan geçilmesi gerekiyor. Böylece farklı ticaret yapılarının üst katlarında da birbirine bağlı mekânlar bulunduğu anlaşılıyor.

Gümrük Hanı, Bedesten ve Sipahi Pazarı birbirine bağlanıyor

Akademik çalışmada Gümrük Hanı, incelenen üç tarihî ticaret yapısının en büyüğü olarak tanımlanıyor. Hanın güneyinde Şanlıurfa Bedesteni, batısında ise Sipahi Pazarı yer alıyor.

Yapılar arasındaki geçiş kapıları, tarihî çarşı bölgesinde farklı mekânlara ulaşılmasını sağlıyor. Araştırmacılar, mahzen odalarını da bu mimari bütünlüğün bir parçası olarak değerlendiriyor. Dükkânların üzerindeki odalar ile hanın üst katı arasındaki bağlantı, yapıların yalnızca yan yana konumlanmadığını gösteriyor.

Osmanlı dönemi ticaret mimarisindeki bağlantılar incelendi

Tarihi Yapılarda Kesişim Mekânı Olarak Mahzen Odaları: Şanlıurfa Örneği başlıklı araştırma, Osmanlı geleneksel mimarisindeki mekânsal ilişkileri Şanlıurfa’nın tarihî ticaret yapıları üzerinden ele alıyor.

Çalışmada mahzen odaları, tek başına kullanılan bölümler olmanın ötesinde, farklı yapılar arasında geçiş ve ortak kullanım ilişkisi kuran mimari unsurlar olarak inceleniyor. Gümrük Hanı’nın üst katından erişilen odalar, Bedesten ve Sipahi Pazarı ile han arasındaki bağlantının somut örnekleri arasında gösteriliyor.