‘İran’ı dışlayan projeler Türkiye’nin çıkarına değil’

Çin Halk Cumhuriyeti Ankara Büyükelçiliği ve Dünya Medeniyetleri Girişimi Araştırma Merkezi (DÜNYA-MER)’nin düzenlediği “Değişim ve Çıkış Yolu: Dört Küresel İnisiyatif Perspektifinden Orta Doğu Durumu” konferansının ilk oturumunda Prof. Dr.

Hasan Ünal ve Doç. Dr. Erdem İlker Mutlu konuşma yaptı. Hacettepe Üniversitesi Uluslararası Hukuk Ana Bilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Erdem İlker Mutlu, insanlık tarihinin çokuluslu siyasal düzleminde çok önemli bazı süreçleri konuşmak için bir araya geldiklerini belirtti ve şunları söyledi:“1980’li yıllarda Asya güvenliğinde Sovyetler Birliği’nin almış olduğu bazı sorumlulukları bugün Çin, Ortadoğu coğrafyasında almaktadır.

Nitekim uluslararası diplomasinin ‘güçlü kollarınız yoksa bir uyuşmazlık çözümünde sadece ulak olabilirsiniz’ düşüncesinde Çin bütün çözüm sürecinin devamlılığı için güvenceler vermiş, bunu gerçekleştirmek için de Küresel Yönetişim Girişimi çerçevesinde bazı adımlar atmıştır. Bunlardan en önemlisi ise Hong Kong merkezli bir Arabuluculuk ve Hakem Mahkemesinin kurulmasını sağlamıştır.

Nitekim, benim de şahsen yıllardır Avrasya coğrafyasındaki devletlere önerim Asya Devletlerarası Uyuşmazlık Çözüm Kurumları’nın oluşturulması, Asya ülkelerinin ortak bir uluslararası konsey yapısı altında toplanması gerekliliğiydi. Çin Halk Cumhuriyeti’nin bu cesur ve sorumluluk alan tavrı benim akademik bakışım çerçevesinde de memnuniyet vericidir.‘MEYDAN OKUMA’“Bugün geldiğimiz noktada uluslararası uyuşmazlık çözümü çok büyük birikim ve güç gerektirir.

Bunu Sovyetler Birliği Asya ve Ortadoğu’da sağlamış, Vatikan Katolik Latin ülkeleri arasında sağlamış, Türkiye ve Rusya Kafkasya’da sağlamış önemli güçlerdir. Çin ise geldiğimiz noktada bunu kendi coğrafyasından çok uzakta Ortadoğu’da sağlamak için olağanüstü bir birikim ve güç sağlamıştır.

Bunun ötesinde, Küresel Yönetişim Girişimi bunu bütün Dünya’ya yaymak için bir meydan okumadır. Zira Dünya’da barış olursa geriye kalan tek iş dünya uluslarının ortak kalkınması ve refahıdır. Dört küresel girişimle Çin’in, özellikle Ortadoğu özelinde daha iyi anlaşılacak olan Dünya milletlerine çağrısı ise şudur: ‘Dünyanın bütün milletleri, çatışma ve geri kalmışlığa karşı birleşin!’”‘BUGÜNKÜ SORUNUN KAYNAĞI’Başkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof.

Dr. Hasan Ünal da konuşmasında şunlara değindi:“Bu toplantının zamanlaması oldukça yerinde. Dünyanın çıkış yolu çok kutupluluktur. Bugünkü sorunların büyük bölümü ABD ve müttefiklerinin, tek merkezli dünya düzenini, dünyanın geri kalanına dayatmaya çalışmasından kaynaklanmaktadır.

‘Kurallara dayalı dünya’ düzeni diye bir şey uydurdular. Ama bunun kurallarını kendileri belirleyip kendileri değiştiriyorlar. Sürdürülemez olan bu durum bariz şekilde ortadadır. Dünya tarihi hiçbir zaman tek bir gücün baskı ve kontrolü altına girmemiştir.‘İRAN SAVAŞI TARİHİN GİDİŞATINI DEĞİŞTİRDİ’“İran savaşı ile tek kutuplu dünya düzeni tabutunun üzerine son çivi çakılmıştır.

Çok kutuplu dünya düzeni Türkiye’nin menfaatinedir. Dengeli ve dikkatli gidilmesi gerekir. Ancak şu anda Türk dış politikası Amerikancı çizgiye geldi. Ama bundan geri dönüşecektir. Çünkü Türkiye’nin çıkarı bu yöndedir. İran savaşı, ileride uzmanlar tarafından sadece tarihi bir savaş olarak ele alınmayacaktır.

İran savaşı tarihin gidişatını değiştirmiştir.“20. Yüzyıl silahları ile saldıran ABD ve İsrail, 21. Yüzyıl silahları ile yanıt veren İran karşısında önce afallamış sonra birer kamyon dayak yemiştir. Artık Amerika’daki İsrail lobisi de hayatı kendileri açısından oldukça zor görmektedir.

Orta Doğu’da ise ne Mekke İttifakı’na ne de başka ittifaka gerek vardır. Güven oluşturucu girişimlere ihtiyaç vardır. İran’ı dışlayan hiçbir proje Türkiye’nin çıkarına olmaz. İran’ın da dahil olduğu güven oluşturucu projeler geliştirmemiz lazım.”KONFERANSIN KATILIMCILARIDÜNYA-MER’in düzenlediği konferansa ayrıca şu isimler de katıldı: DÜNYA-MER Başkanı Prof.

Dr. Semih Koray, CHP Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kuşoğlu, Vatan Partisi Genel Sekreteri Özgür Bursalı, Yeniden Refah Partisi Genel Başkan Yardımcısı Doğan Bekin, Yeni Parti İstanbul Milletvekili Namık Tan, AK Parti Genel Merkez Kadın Kolları İnsan Hakları Başkanı Gerçek Tekin, 27.

Dönem Iğdır Milletvekili Habip Eksik, DEM Parti Dış İlişkiler Komisyonu Üyesi Evren Çelik, Ulusal Strateji Merkezi Başkanı Şule Perinçek, Dr. Damla Taşkın, İran İslam Cumhuriyeti Büyükelçiliği Müsteşarı Mahmoud Alinejad, İran İslam Cumhuriyeti Kültür Müsteşarı Asgar Farsı, Öz Orman İş Sendikası Başkanı Settar Aslan, DEV Maden-Sen Genel Başkanı Ahmet Remzi Atasoy, iş insanı Hasan Çatkaya. Not: Konferansın diğer oturumları yarın yayınlanacaktır.