Mühendisler 81 ilden seslendi: “Sorunların çözülmesini istiyoruz”

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Ankara Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Onur Özergene, 12 Kasım’da düzenlenen basın açıklamasını okuyarak inşaat mühendislerinin çalışma koşullarının iyileştirilmesini ve yapı güvenliğini artıracak önlemlerin hayata geçirilmesini istedi.

Türkiye’nin 81 ilinde eş zamanlı yapılan açıklamada, mühendislik hizmetlerinin bir imza ya da evrak işlemine indirgenemeyeceği vurgulandı. Açıklamada, mühendislik emeğinin korunmasının yalnızca meslektaşların haklarıyla değil, yurttaşların güvenli yaşam hakkıyla da doğrudan ilgili olduğu belirtildi.

Özergene’nin okuduğu açıklamada, inşaat mühendislerinin ülkenin köprülerini, barajlarını, yollarını, konutlarını, okullarını ve hastanelerini inşa eden; mühendislik bilgisini toplum yararına ve yaşamı korumak için kullanmakla yükümlü bir meslek grubunu oluşturduğu ifade edildi. Bilimsel bilginin, mesleki deneyimin ve liyakatin geri plana itildiği; mühendislik emeğinin değersizleştirildiği ve mesleki bağımsızlığın zayıflatıldığı savunuldu.

Açıklamada, “Mühendislik bir formalite değildir” denilerek mühendislik hizmetlerinin güvenli yapı üretiminin temel unsurlarından biri olduğuna dikkat çekildi. Mesleki bilginin ve kamusal denetimin göz ardı edilmesinin sonuçlarının yalnızca mühendisleri değil, toplumun tamamını etkilediği kaydedildi.

Basın açıklamasında, kamuda çalışan mühendislerin üstlendikleri teknik, hukuki ve mali sorumluluklara karşın ücret ve özlük hakları bakımından kayıplar yaşadığı belirtildi. Ek gösterge, özel hizmet tazminatı ve ek ödemelerle emekliliğe yansıyan hakların iyileştirilmesi gerektiği ifade edildi.

Yetersiz istihdam, taşeronlaşma ve liyakate aykırı uygulamaların kamu kurumlarının mühendislik kapasitesini zayıflattığı savunuldu.

Özel sektörde çalışan mühendislerin ise düşük ücret, uzun çalışma saatleri, karşılığı ödenmeyen fazla mesai ve güvencesiz istihdam koşullarıyla karşı karşıya olduğu kaydedildi. Açıklamada, mühendislerin mesleki bağımsızlıklarının işveren baskısı ve ekonomik kaygılar karşısında yeterince korunamadığı belirtildi.

Sigorta primlerinin gerçek ücret yerine daha düşük kazanç ya da asgari ücret üzerinden yatırılması ve çalışma günlerinin eksik gösterilmesinin sosyal güvenlik haklarında ciddi kayıplara yol açtığı da ifade edildi.

Yıllarını ülkenin kalkınmasına ve altyapısına adamış emekli mühendislerin yetersiz aylıklarla yaşam mücadelesi verdiği belirtilen açıklamada, genç mühendislerin istihdam olanaklarının da yetersiz olduğu savunuldu. Mesleki eğitim ve istihdam planlamasının ülkenin ihtiyaçları gözetilerek yapılması gerektiği vurgulandı.

Kadın mühendislerin istihdamda, ücretlerde ve mesleki ilerlemede ayrımcılıkla karşılaştığına dikkat çekilerek güvenli ve eşit çalışma koşulları sağlanması istendi.

Açıklamada, proje ve danışmanlık hizmetlerinin sınırsız fiyat rekabeti altında nitelik kaybına uğradığı belirtilerek mühendislik bilgi ve birikiminin en düşük bedelle alınabilecek sıradan bir hizmet gibi görülmesine tepki gösterildi. Proje hizmetlerinde mesleki yeterlilik, kalite ve emeğin esas alınması; proje müelliflerinin haklarının korunması ve hizmet bedellerinin verilen emeği karşılaması talep edildi.

Şantiye şefliğinin yapı üretiminin her aşamasında fiilen ve sürekli yürütülmesi gereken bir mühendislik hizmeti olduğu hatırlatıldı. Çok sayıda şantiyede aynı anda görevlendirme yapılmasının ve güvencesiz çalışma koşullarının bu hizmeti işlevinden uzaklaştırdığı ifade edildi.

Oda, her şantiye için bir şef görevlendirilmesini; şantiye şeflerinin ücret, sözleşme, mesleki bağımsızlık ve hukuki güvencelerinin sağlanmasını istedi.

Yapı denetim sisteminin de maliyet baskısından uzak, bağımsız ve etkin bir yapıya kavuşturulması gerektiği kaydedildi. Denetim hizmetlerinin niteliğini güvence altına alacak çalışma koşullarının oluşturulması, yapı denetimi ve laboratuvar hizmetlerinin müteahhitlerden mali ve idari açıdan bağımsızlığının sağlanması talep edildi.

Görevini yerine getiren mühendislerin baskı, tehdit ve şiddete karşı korunması çağrısında bulunuldu.

Türkiye’nin deprem ülkesi olduğu hatırlatılan açıklamada, depremin doğal bir olay olduğu ancak yıkımın önlenebilir olduğu vurgulandı. Bilimsel planlama, nitelikli mühendislik hizmetleri ve etkin yapı denetimiyle depremlerin yıkıcı sonuçlarının azaltılabileceği belirtildi.

Oda, Türkiye’nin güncel ve kamuoyuyla paylaşılmış kapsamlı bir yapı stoku envanterinin bulunmadığına dikkat çekti. Milyonlarca yurttaşın yaşadığı binanın güvenli olup olmadığını bilmeden hayatını sürdürdüğü ifade edildi.

Yapıların yalnızca inşaat sırasında değil, kullanım ömürleri boyunca da denetlenmesi; taşıyıcı sistemlere sonradan yapılan müdahalelerin ve zaman içinde oluşan hasarların düzenli olarak izlenmesi gerektiği kaydedildi.

Açıklamada, imar aflarıyla mühendislik hizmeti almamış ya da projesine aykırı yapılara teknik güvenlik incelemesi yapılmadan hukuki statü kazandırıldığı savunuldu. Riskli yapıların bilimsel yöntemlerle belirlenmesi, güçlendirme ve kentsel dönüşüm çalışmalarının rant yerine can güvenliği ve sosyal adalet temelinde yürütülmesi istendi.

Yurttaşların satın alacakları, kiralayacakları veya yaşadıkları yapıların güvenliğine ilişkin bilgiye erişim hakkının güvence altına alınması gerektiği vurgulandı.

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, mühendislik hizmetleri için mesleki bilgi, emek ve sorumluluğa uygun asgari ücret belirlenmesini; TMMOB’nin bu konudaki belirleme ve denetleme yetkisinin yasal güvenceye kavuşturulmasını istedi. SGK bildirimlerinin gerçek ücret ve meslek kodları üzerinden yapılması, kayıt dışı çalışmanın ve karşılıksız fazla mesainin önlenmesi de talepler arasında yer aldı.

Kamudaki mühendislerin ücret ve özlük haklarının iyileştirilmesi, ek gösterge ve ek ödemelerin emekliliğe yansıtılması, teknik kadroların güçlendirilmesi ve atamalarda liyakatin esas alınması çağrısı yapıldı. Genç mühendisler için planlı istihdam politikaları uygulanması ve emekli mühendislerin aylıklarının insanca yaşam düzeyine çıkarılması istendi.

Mesleki deneyim, uzmanlaşma ve sürekli gelişimi esas alacak Yetkin Mühendislik sisteminin yasalaşması gerektiği belirtilen açıklamada, mühendislerin teknik, hukuki ve cezai sorumluluklarının fiilî görevleri, yetkileri, kusurları ve nedensellik ilişkisi dikkate alınarak açıkça tanımlanması talep edildi. Deprem yargılamalarında bilimsel ve teknik yeterliliğe sahip bilirkişilik sistemi kurulması ve uzmanlaşmış teknik ihtisas mahkemelerinin oluşturulması çağrısı da yapıldı.

Oda ayrıca mühendislik eğitiminin bilimsel yeterlilik, akademik özgürlük, güçlü laboratuvar altyapısı ve ülkenin ihtiyaçları doğrultusunda düzenlenmesini istedi. Bilirkişilik hizmetlerinin mesleki uzmanlık, bağımsızlık ve tarafsızlık ilkelerine göre yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirtti.

Açıklamada, “Talebimiz Geleceğimiz” kampanyası kapsamında şantiyelerde, proje bürolarında, yapı denetim kuruluşlarında, kamu kurumlarında ve üniversitelerde meslektaşlarla buluşulduğu; sorun ve taleplerin ilgili kurumlara, karar vericilere ve TBMM’ye iletildiği bildirildi. Türkiye Büyük Millet Meclisi, ilgili bakanlıklar ve kamu kurumları, mesleğin sorunlarına ve yurttaşların güvenli yaşam hakkına ilişkin sorumluluklarını yerine getirmeye çağrıldı.

Özergene’nin okuduğu açıklamada, taleplerin ayrıcalık değil; emeğin karşılığının verilmesi, mesleğin saygınlığının korunması ve mühendislerin yetkileriyle uyumlu sorumluluklar üstlenmesi olduğu ifade edildi. Açıklama, mühendislik emeğini, halkın yaşam hakkını ve kamu yararını savunma çağrısıyla sona erdi.