Yükselen Asya’nın iki nöbetçisi dünyanın çevre sorununu konuştu

Çin Halk Cumhuriyeti Ekoloji ve Çevre Bakanlığı, Xi Jinping Ekolojik Medeniyet Düşüncesi Araştırma Merkezi ve Çin Haber Ajansı (China News Service, CNS) 12 Kasım’da İstanbul’da ortak bir toplantı düzenledi.“Çin-Türkiye Ekolojik Medeniyet ve Yeşil Dönüşüm Diyalog Toplantısı” başlıklı özel toplantıda, Türkiye ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin siyaset, bilim ve iş dünyası temsilcileri ile sürdürülebilir kalkınma ve iklim korunmasını geliştirmek için uygulanabilir yolları bulmak üzere çevre politikaları ve yeşil dönüşüm alanlarındaki deneyimlerimizi paylaşmak ve temiz, güzel ve sürdürülebilir bir dünya için birlikte çalışmak amacıyla toplandık. Bu diyalog toplantısı, esas olarak ekolojik koruma ve sürdürülebilir kalkınmaya odaklanmaktaydı.

Hedeflenen karbon salımlarının azaltılması, kirliliğin önlenmesi, yeşil alanların artırılması ve ekonomik büyümenin eşgüdüm içinde ilerletilmesi temelinde, insan ile doğanın uyum içinde bir arada yaşamasına dayanan anlayışı hayata geçirmekti. ÇNS Genel Yayın Yönetmen Yardımcısı ve Çin Başkanı Yu Lan ve Çin Halk Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolos Yardımcısı Shang Jian açılış konuşmalarını yaptılar.

Geniş ve üst düzey bir katılımla gelen heyeti temsilen Xi Jinping Ekolojik Medeniyet Düşüncesi Araştırma Merkezi Başkanı Hu Jun ilk konuşmayı yaptı. Türkiye heyetinin ilk iki konuşmacısı Vatan Partisi Genel Başkan Yardımcısı Serdar Üsküplü ve Ulusal Strateji Merkezi (USMER) Başkanı ve Vatan Partisi Uluslararası İlişkiler Bürosu Başkan Yardımcısı H.

Şule Perinçek’ti. Geniş haber, 14 Kasım 2026 tarihli Aydınlık gazetesinde var. Konuşmama “Yükselen Asya’nın Doğu ve Batı’daki iki kapısının değerli nöbetçilerini” selamlayarak başladım. Toplantıda da iki ülkenin konuşmacıları bu sorumluluk ve duyarlıkla konuştular.

Aslında konu “çevre” olunca belki bütün dünya ülkelerinin sorumluluğuyla demek daha doğru olacak. EVİMİZİN SORUNLARINI KONUŞTUKYükselen Asya’nın Doğu ve Batı’daki iki kapısının değerli nöbetçileri, hoş geldiniz demiyorum.

Çünkü bu salonda kimse misafir değil, ev sahibi. Bu duyarlıkla “evimizin” sorunlarını ve çözümlerini konuşacağız. Bu arada Çin Komünist Partisi’nin son Merkez Komitesi toplantısındaki alınan kararların Çin Halk Cumhuriyeti’ne ve halkına ve yeni bir kararın eşiğinde olan bütün dünyaya iyilikler getirmesini diliyorum.

İnsanoğlu ilk var olduğunda yaşamını sürdürmek için doğaya hükmetmeyi öğrenmek zorundaydı. Bugün ise doğayı gözü dönmüş kâr hırsıyla tahrip anlayışından korumak zorundayız. Ünlü bir iş insanına sormuştum. Neden arıtma tesisi kurmuyorsunuz, ırmağın suyu kirletiyorsunuz diye.

O da demişti ki cezasını ödemek bana daha ucuza geliyor. Elbette üreteceğiz. Hedefimiz insanın refahını artırmak. Maliyeti düşürmek. Bu refahtan herkesin yararlanmasını sağlamak. NEYİ, NE KADAR ÜRETECEĞİZ VE TÜKETECEĞİZHer üretim faaliyeti doğada bir değişikliğe neden olur.

Doğa ve insan arasındaki dengeyi nasıl kuracağız? O zaman şunu soracağız. Ne üreteceğiz? Neyi, ne kadar üreteceğiz? Bir dönem Batı ülkelerinden birinde çevre konusunda bir inceleme gezisine çağrılmıştım. Şu hesabı yapmıştık.

Eğer sağlık ve hijyen açısından değil de yalnızca albenisini ve satışını artırmak için tüketilen ambalaj ürünlerinden vazgeçilse, bir nükleer enerji santralinin enerjisinden tasarruf edebiliyordunuz. O zaman ne tüketeceğimiz de önemli.

O enerjiyi nereye harcayacağımız önemli. Geleceğin ileri insanı doğayla ilişkisinde bu kültürü bir mutluluk kaynağı olarak görecektir. Gerçek zenginlik işte budur. Biz de insanımızı böyle, bu zengin kültür ve bilgiyle donatmak zorundayız.

Bilimsel sosyalizmin önündeki, insana ve doğaya saygı konusunda en önemli görevi budur. İLERİNİN İNSANI VE ÇEVREYE SAYGIİlerinin insanı önüne konan torbadan otlamayacaktır. Ayrıca “bunu al! bunu ye! bunu iç! bunu giy!” komutlarına uyanlar, bir yandan da daha adil bir dünya ve yeni bir uygarlık kurmak için daha çok üretmeye ve karnını doyurmaya, refahını artırmaya çalışan ülkelere “Üretme kirletiyorsun!” komutu veremezler.

Çevreye saygı yalnızca çevre kirliliğine verilen tepki değildir. Bir protesto eylemine indirgenemez. Gelişmekte olan ülkelerin tepesinde sallanan “sen üretme, benden satın al” sopası da değildir. Ekonomik ve kültürel yapının merkezine yerleştirilmesi gereken bir anlayıştır.12 MİLYON TON ÇÖP ÜRETENLEROnlara yarattıkları çöpleri yok etmek için kullandıkları enerjiyi hesaplamayı öğretmek de görevimizdir.

Almanya’da yılda 12 milyon ton gıda çöpe gidiyor. Buna bunların toplanması, taşınması ve yok edilmesi için harcanan enerjiyi de ekleyiniz. Bizim daha çok demir çelik üretmek için daha çok enerjiye ihtiyacımız var. Tarımda çiftçimizin tarlasının bereketini artırmak için daha çok enerjiye ihtiyacımız var.

Kömür madenlerim yerin altında yatacak, bize bazı ölçütler koyacaklar, kendileri uymayacak, “Sen çıkarma, üretme; ben üreteyim benden satın al!” diyecekler. Türkiye, sürdürülebilir kalkınmanın temel unsurlarından biri olan enerji arz güvenliğini ve bağımsızlığını sağlamak için yerli kaliteli linyit kaynaklarını kullanmak zorundadır.

Çevre yatırımlarını ve yasal düzenlemelerini yapmaktadır, yapmalıdır. Güvenlik sağlanmalıdır. Bugünün bilgi ve teknolojisiyle bunlar artık çok kolaydır. AB NORMLARININ HEDEFİAncak “AB normları” bizim gibi ülkelerin elini kolunu bağlamak içindir.

Türkiye jeotermal elektrik üretiminde dünyada ilk beştedir. Ayrıca jeotermal, yalnızca elektrikte değil, seracılıkta ve konut ısıtmasında kullanılarak ekonomik katma değeri çevreye zarar vermeden artırılmaya çalışılmaktadır, çalışılmalıdır.

Oysa Çin açıdan anlamlı bir örnektir. Jeotermal kaynakları “eko-şehir” projelerinin merkezine koymaktadır. Yeraltından çıkan sıcak sular önce konutları ısıtmakta, ardından tarımsal seralarda kullanılmakta ve en son aşamada tamamen kapalı devre sistemlerle yeraltına geri pompalanmaktadır.

Akıllı madencilik uygulamakta, mevcut santralleri nükleere dönüştürmekte, maden atık sahalarını inovatif teknoloji alanlarına çevirmekte, yapay zekayı her alanda kullanmaktadır. KAYNAKLARIMIZDAN YARARLANIYOR MUYUZTürkiye yer altı ve yer üstü kaynakları bakımdan zengin bir ülkedir.

Yeteri kadar yararlandığımız söylemek zordur. Elimizi kolumuzu bağlayan “normlar” çoktur. GSYİH içinde sayılmayan ekolojik varlıklarımız o GSYİH’yı yaratan insanlarımız için çok değerlidir, ekonomik zenginliğimizdir, ekmek teknemizdir.

Sürdürülebilir Kalkınmamızın temel direğidir. Coğrafya olarak şanslı bir bölgedeyiz. ÇEVRENİN BİZİM KÜLTÜRÜMÜZDEKİ YERİÇevre bizim için; yaşadığımız, nefes aldığımız, ürettiğimiz, tükettiğimiz, şarkı türkü söylediğimiz, dağlar, ormanlar, denizler, nehirler, göller, ekip biçtiğimiz alanlarımızdır.

Birisini yolcu ederken iyi dilekte bulunmak için, “ayağına taş değmesin” deriz. Ne insanımızın ne de toprağımızın incinmesini istemeyiz. İnsanın ve doğanın uyumlu birlikteliğini sağlamak çok kolay ulaşabileceğimiz hedefimiz olmalıdır.

Sayın Xi Jinping’in dediği gibi, “Berrak sular ve yemyeşil dağlar; altın ve gümüş dağları kadar değerlidir.”EĞLENCE ARACI DEĞİLDİRKarbon salınımını azaltmak, “ilginç protesto eylemleri” düzenlemek için bir eğlence aracı değildir. Milyonlarca lira para harcayıp gösterişli toplantılar yapıp, en başta kendilerinin uymayacağı kararlar almak hiç değildir.

Bu konuda gerçekçi olan ve aynı hedefe kilitlenen ülkeler bir seçenek oluşturmalıdır. Bilgimizi birikimimizi paylaşacağız. Tek bir ülke ya da bölgede uygulamak zaten anlamlı değildir. Aynı gök kubbe altındayız. KAMUSAL BİR KARARDIRSürdürülebilir kalkınmayı başarıya ulaştırmak kamusal bir karardır.

Ülkemizde başarıya ulaştırmak için de millî ve bağımsız, kendine güvenli, bilim ve aydınlanmadan yana yaptırım gücü olan, geniş destekli bütünleşmiş bir yönetim olması gerekir. Küresel kalkınma da hedefi ve dostu-düşmanı aynı olan ülkelerin bir araya gelmesi ve dayanışması; karşılıklı insan gücü, bilgi ve teknoloji paylaşımıyla oluşabilir.

TRÇİ BİRLİKTELİĞİNDEN DOĞACAK ENERJİTürkiye-Rusya-Çin İran birlikteliği Yükselen Asya’da sürdürülebilir kalkınma ve çevremizi koruma konusundaki uyumu sağlamakta müthiş bir enerji kaynağı olacaktır. Gelişmekte olan ülkeleri ayak bağlarından kurtaracaktır.

Kendi kararlarını kendilerinin vereceği bir uluslararası düzen kuracaklarıdır. Konuşmamı bu geleceğin adım seslerini duymamın heyecanı içinde bitiriyorum. Yolumuz açık olsun. Ayağımıza taş değmesin!