Kooperatifler Ekonomiye Zararmı Veriyor? – 1

Ülke tarımının; hem üretici, hem tüketici, hem de ülke menfaatleri göz önüne alınırsa, tek kurtuluşu koopertifleşme düşüncesini savunanlardanım. Fakat, attığım başlıkla söylemim çelişiyor gibi görünse de olayın sürdürebilirlik sağlanmasının çok önemli olduğunu düşüyorum.

Günümüzdeki kooperatiflerin çok ciddi bir bölümünün ekonomiye ciddi zararları söz konusu. Bu düzeltilmezse kurtarıcımız sonumuzu hazırlayabilir…Tarımın sürdürebilirliğinin soru işareti olduğu günümüzde kooperatifleşme tek çıkış yolu gözüküyor.

Ancak, mevcut kooperatiflerimizin de çalışma ve etkinliği tam bir tartışma konusu. Bir çok meslek taşımla yaptığım sohbetlerde, çok küçük köy kooperatiflerinin bile ciddi borç yükü altında olduğunu gördük. Örneğin, Balıkesir’de var olan bir küçük kooperatifinin şuan ki borcunun yarım milyon dolar olduğunu duyunca inanamadım.

Hele hele büyük kooperatiflerin borçları hakkında söylenenler yüz milyonlarca dolardan bahsediliyor. Tabii bu rakamlara, kooperatiflerin özerk yapıları ve kanunla korunan gizlilik haklarından dolayı, net olarak ulaşmak söz konuş değil.

Fakat, sıkıntı o kadar büyük ki gizlilik haklarına rağmen borçlar net bir şekilde görülmekte. Şuan ülkemizde 8933 adet tarımsal kooperatif bulunmakta. Bu kooperatiflerin en büyüğünden küçüğüne ortalama 1 milyon dolar borcu olduğunu var sayarsak rakam yaklaşık 9 milyar doları buluyor.

Birde buna devletimizin, Avrupa birliğinin ve global desteklerin sağladığı ucuz kredi olanakları, çeşitli hibeler ve promosyonları eklersek ortaya çıkabilecek rakamları birde siz düşünün. Yani, tarıma ve ekonomiye destek amaçlı kurulan bu kuruluşların katkısı bir tarafa zararı neredeyse çok çok daha fazla.

Akla doğal olarak tüm kooperatifler zarar etmiyor, bu rakamı nerden buluyorsunuz diye bir soru gelebilir. İlk olarak, kooperatiflerin muhasebe ve iç yönetim kalemlerinin verilerinin gizliliğinden dolayı net rakamlara ulaşmak imkansız ancak sıkıntının büyüklüğü, mevcut iş akışındaki sorunlar ve ödeme dengesinde kendini gösteriyor ki bu konudaki spekülasyonlar artık ete kemiğe bürünmüş durumda.

İkinci olarak da ben kooperatif başı zararı bir milyon dolar olarak hesaba kattım ki, şu an yüz milyonarca dolar borcu olduğunu kendi yöneticilerinin itiraf ettiği birçok kooperatif olmasına karşın ben kooperatif başı borcu 1 milyon dolar olarak belirttim. Buradan bile, gerçek zararın yazdığım dokuz milyar dolardan kat be kat fazla olduğu mantığı yürütülebilir. Peki, bu durum düzeltilemez mi? DEVAM EDECEK…