Şanlıurfa’da müzik aletlerinin bilinmeyen yönü! 8 çalgıda 25 bitkinin izi

Şanlıurfa’da geleneksel müzik aletlerinin yapımında kullanılan malzemeleri inceleyen akademik araştırmada, 8 farklı çalgının üretiminde 17 botanik familyaya ait 25 bitki türü kaydedildi. 2004-2005 yıllarında yürütülen çalışma, yöredeki el yapımı müzik aletlerinde kullanılan ağaç ve diğer odunsu bitkileri bilimsel olarak ele aldı.

Hasan Akan, M. Maruf Balos ve Mustafa Aslan tarafından hazırlanan araştırma, Biological Diversity and Conservation dergisinin 2013 yılında yayımlanan 6. cilt, 1. sayısında yer aldı. Çalışmada geleneksel çalgı üretiminde kullanılan bitkilerin bilimsel ve yöresel adları da incelendi.

Şanlıurfa’da 8 çalgı için 25 farklı bitki türü kaydedildi

Araştırmacılar, Şanlıurfa’da el yapımı müzik aletlerinin üretiminde kullanılan odunsu bitkileri etnobotanik açıdan değerlendirdi. İnceleme sonucunda sekiz farklı çalgının yapımında kullanılan toplam 25 bitki türü belirlendi.

Bitkilerin 17 ayrı familyaya ait olması, araştırmanın dikkat çeken sayısal bulgularından biri oldu. Çalışma kapsamında yalnızca kullanılan malzemeler değil, bu bitkilerin geleneksel çalgı üretimindeki işlenme biçimleri de ele alındı.

Gülgiller ve çamgiller araştırmada öne çıktı

Çalgı yapımında kullanılan bitkilerin familyalara göre dağılımı da akademik çalışmada kaydedildi. Buna göre Rosaceae (gülgiller) ve Pinaceae (çamgiller) familyalarından dörder bitki türü belirlendi.

Fagaceae (kayıngiller) ve Moraceae (dutgiller) familyalarından ise ikişer tür araştırmaya dahil edildi. Böylece dört familyadan toplam 12 bitki türü kayda geçti. Çalışmanın genelinde incelenen bitki sayısı 25 olarak açıklandı.

Araştırmacılar, bitkilerin bilimsel adlarının yanı sıra yörede kullanılan isimlerini de belgeledi. Bu kayıtlar, geleneksel müzik aletlerinin üretiminde değerlendirilen doğal malzemelere ilişkin bilgiler içeriyor.

Araştırma 2004-2005 yıllarında gerçekleştirildi

An Ethnobotanical Research on Handmade Musical Instruments in Şanlıurfa, South East Anatolia, Turkey başlıklı makale, 15 Nisan 2013 tarihinde Biological Diversity and Conservation dergisinde yayımlandı. Çalışma, derginin 6. cilt, 1. sayısında 93-100. sayfalar arasında yer aldı.

Akademik araştırmanın verileri 2004-2005 yıllarında gerçekleştirilen incelemelere dayanıyor. Bu nedenle kaydedilen 25 bitki türünün tamamının günümüzde de aynı çalgıların üretiminde kullanıldığına ilişkin güncel bir sonuç bulunmuyor.

Çalışma, Şanlıurfa’nın geleneksel müzik kültürünü çalgıların yapımında kullanılan bitkiler üzerinden belgeleyen tarihsel bir araştırma niteliği taşıyor.