Uydu verileri Van Gölü’ndeki küçülmenin son 10 yılda hızlandığını gösterdi

Van Gölü’nün kıyı çizgisi ve su yüzey alanındaki değişim, 1990, 2015 ve 2025 yıllarına ait uydu görüntüleri kullanılarak incelendi. Anadolu Su Altı Araştırmaları ve Sporları Derneği (ASAD) üyesi Harita Bilimci Prof. Dr. Murat Yakar’ın gerçekleştirdiği analizlere göre gölün yüzey alanı 35 yılda yaklaşık 31 kilometrekare azaldı.

Hesaplanan kaybın büyük bölümü, son 10 yılda meydana geldi. ASAD’ın hazırladığı ve İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından desteklenen “Geleceğim Van Gölü’nde Saklı 14-18 Yaş Gençler İçin Su Altı Teknolojileri ve Kariyer Rotası” projesi kapsamında yürütülen çalışmada, farklı yıllardaki göl alanları karşılaştırıldı.

Yakar, “Analiz sonuçları, gölün yüzey alanında son 35 yılda yaklaşık 31 kilometrekarelik azalma olmuş, bu azalmanın büyük bölümü ise son 10 yılda gerçekleşmiş” dedi. UYDU VERİLERİ NASIL İNCELENDİKıyı çizgisindeki değişimi saptamak için uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı analizler yapıldı.

Landsat 4-5 ve Landsat 8-9 uydu sistemlerinden elde edilen görüntülerle su yüzeyleri belirlendi. Bunun için Normalize Edilmiş Fark Su İndeksi (NDWI) hesaplandı; eşik değer yöntemiyle su ve kara alanları birbirinden ayrıldı.

Veriler CBS ortamında işlenerek gölün farklı yıllardaki yüzey alanları hesaplandı. Analizlere göre Van Gölü’nün yüzey alanı 1990’da yaklaşık 3 bin 577 kilometrekareydi. Bu değer 2015’te 3 bin 573 kilometrekareye, 2025’te ise 3 bin 546 kilometrekareye geriledi.

Böylece 1990-2015 arasındaki 25 yılda yaklaşık 4 kilometrekare, 2015-2025 arasındaki 10 yılda ise 27 kilometrekare azalma belirlendi. Toplam 31 kilometrekarelik kaybın yaklaşık yüzde 87’si son 10 yıllık dönemde gerçekleşti.

KIYI DEĞİŞİMİ HARİTAYA AKTARILDIÇalışmada 1990, 2015 ve 2025 yıllarının kıyı çizgileri karşılaştırmalı bir haritada aynı coğrafi zemin üzerinde gösterildi. Böylece gölün farklı kesimlerindeki değişim mekânsal olarak incelenebilir hale geldi.

Yakar, uydu görüntüleri ile CBS teknolojilerinin geniş su yüzeylerine sahip göllerin uzun dönemli değişimlerini izlemeye imkân sağladığını, elde edilen verilerin su kaynaklarındaki değişimlerin tespiti ve gelecekteki araştırmalar için önem taşıdığını belirtti. Yakar, göl yüzey alanındaki değişimlerin yağış, buharlaşma, sıcaklık ve hidrolojik şartlar gibi birçok faktörden etkilenebileceğini söyledi.

Değişimin nedenlerinin belirlenmesi için uzun dönemli iklim verileri, göl su seviyesi ölçümleri ve diğer hidrolojik verilerle desteklenen kapsamlı analizlere ihtiyaç olduğunu ifade etti. Üç farklı yıla ait uydu görüntülerinden elde edilen sonuçların, özellikle 2015-2025 dönemindeki azalmayı gösterdiğini ve su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için düzenli bilimsel izlemenin önemini ortaya koyduğunu kaydetti.

ASAD Bitlis Temsilcisi Doç. Dr. Cihan Önen de İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğünün desteğiyle yürüttükleri “Geleceğim Van Gölü’nde Saklı” projesi kapsamında gölün yüzey alanını ölçtürdüklerini belirtti.

Önen, yüzey alanı ve kıyı çizgisindeki değişimlerin bilimsel verilerle düzenli izlenmesi gerektiğini vurguladı. Van Gölü’nün korunmasının ortak doğal mirası gelecek kuşaklara aktarmak açısından önemli bir sorumluluk olduğunu ifade etti.