Lula'nın zaferi Çin-Brezilya ilişkilerinde yeni dönemin kapısını aralıyor

Brezilya'da Luiz Inacio Lula da Silva'nın seçim zaferi, Çin ile ilişkilerde yeni bir dönemin önünü açtı. İlk turda rakibi Flavio Bolsonaro'nun gerisinde kalan Lula, ikinci turda oy farkını kapatarak dördüncü kez devlet başkanlığına seçildi.

Oyların yüzde 99,96'sının sayılmasıyla Lula yüzde 51,78, Bolsonaro ise yüzde 48,22 oy aldı. Lula'nın dört yıllık yeni görev dönemi 5 Ocak 2027'de başlayacak.

Lula'nın yeniden seçilmesiyle Çin-Brezilya ortaklığının önümüzdeki dört yıl boyunca güçlenerek sürmesi bekleniyor. Çinli uzmanlar, özellikle ticaret, teknoloji ve enerji alanlarında iş birliğinin genişleyebileceğini, BRICS ve Küresel Güney ülkeleri arasındaki koordinasyonun da hız kazanabileceğini belirtiyor.

Çinli uzmanlar: İlişkilerde istikrar ve süreklilik sağlanacak

Global Times'a konuşan Çin Siyasal Bilimler ve Hukuk Üniversitesi Latin Amerika ve Karayipler Bölgesi Hukuk Merkezi Direktörü Pan Deng, Lula'nın yeniden seçilmesinin Çin-Brezilya ilişkilerine önümüzdeki dört yıl boyunca istikrar ve öngörülebilirlik kazandıracağını belirtti.

Pan, Lula'nın 2023 yılında Çin'e gerçekleştirdiği ziyarette iki ülke liderleri arasında varılan mutabakatın ve devam eden üst düzey diplomatik temasların karşılıklı güveni güçlendirdiğini ifade etti.

Brezilya Kongresi'ndeki muhafazakâr çoğunluğun bazı alanlarda kısıtlamalar oluşturabileceğine dikkat çeken Pan, Çin ile ekonomik iş birliğinin Brezilya'da farklı siyasi kesimlerden destek gördüğünü ve iç siyasi ayrışmalardan büyük ölçüde etkilenmesinin beklenmediğini söyledi.

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi de 16 Eylül'de Beijing'de Brezilya Devlet Başkanı Özel Danışmanı Celso Amorim ile bir araya gelmişti. Görüşmede Amorim, iki ülke liderleri arasında sağlanan mutabakatın hayata geçirilmesi ve ortak geleceğe sahip Çin-Brezilya topluluğunun geliştirilmesi yönündeki kararlılıklarını dile getirmişti.

Çin, Brezilya'nın en büyük ticaret ortağı konumunu korurken iki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler de büyümeye devam ediyor.

Brezilya Kalkınma, Sanayi, Ticaret ve Hizmetler Bakanlığı verilerine göre, iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2026 yılının ilk dokuz ayında 143,3 milyar dolara ulaşarak rekor kırdı.

Ocak-eylül döneminde Brezilya'nın Çin'e ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12 artışla 84,7 milyar dolara yükseldi. Çin'den yapılan ithalat ise yüzde 9,9 artarak 58,6 milyar dolar oldu.

Uzmanlar, Lula'nın yeni döneminde ekonomik ortaklığın geleneksel ticaret alanlarının ötesine taşınabileceğini değerlendiriyor.

Yapay zeka, yeşil enerji ve uzay teknolojilerinde yeni fırsatlar

Pan Deng, Çin ile Brezilya arasında iş birliğinin derinleştirilebileceği üç temel alan bulunduğunu belirtti.

Bunların ilkinin yenilenebilir enerji, çevre koruma ve düşük karbonlu kalkınma olduğunu söyleyen Pan, ikinci alanın dijital ekonomi ve özellikle tarım ile yapay zeka yönetişimi olduğunu ifade etti.

Üçüncü alan olarak ise iki ülkenin uzun yıllara dayanan uydu ortaklığının genişletilmesini gösterdi. Pan, uzaktan algılama teknolojilerinin tarım, afet yönetimi ve lojistik alanlarında daha etkin kullanılabileceğini vurguladı.

Çin Latin Amerika Çalışmaları Derneği Başkan Yardımcısı Xu Shicheng de iki ülke arasındaki iş birliğinin elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji, altyapı ve ileri teknoloji gibi sektörlerde genişleyebileceğini belirtti.

Xu, bu gelişmelerin Çin-Brezilya ilişkilerini daha ileri bir seviyeye taşıyabileceğini söyledi.

BRICS ve Küresel Güney iş birliğinde süreklilik beklentisi

Lula'nın yeniden seçilmesinin BRICS içindeki koordinasyona ve Küresel Güney ülkeleri arasındaki iş birliğine de katkı sağlaması bekleniyor.

Çinli uzmanlara göre, Brezilya'nın stratejik özerklik ve ekonomik kalkınmaya verdiği önem, Çin'in kapsayıcı uluslararası iş birliği yaklaşımıyla ortak noktalar taşıyor.

Pan Deng, iki ülkenin Birleşmiş Milletler ve Dünya Ticaret Örgütü reformu, küresel borçların yeniden yapılandırılması ve uluslararası iklim müzakerelerinde koordinasyonu sürdürebileceğini ifade etti.

Gelişmekte olan ülkelerin küresel yönetişim mekanizmalarında daha güçlü temsil edilmesinin önemine dikkat çeken Pan, Çin ve Brezilya'nın ortak projeler aracılığıyla Küresel Güney ülkelerine yeni ekonomik ve teknolojik fırsatlar sunabileceğini belirtti.

Pan, bu tür girişimlerin daha adil bir uluslararası kalkınma ortamına katkıda bulunabileceğini ve gelişmekte olan ülkelerin uluslararası alandaki ortak sesini güçlendirebileceğini kaydetti.

Lula'nın zaferi Latin Amerika'daki dengeleri nasıl etkileyecek?

Lula'nın seçim zaferi, Latin Amerika'da sağ ve merkez sağ siyasi hareketlerin son dönemde elde ettiği kazanımların ardından bölgenin siyasi geleceğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.

Pan Deng, seçim sonucunun yalnızca ideolojik bir değişim olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, Brezilyalı seçmenlerin ekonomik ve sosyal sorunlara çözüm arayışının da sonuç üzerinde etkili olduğunu savundu.

Pan'a göre Lula'nın yeniden seçilmesi, Latin Amerika ülkelerinin bağımsız kalkınma politikaları geliştirmesine ve bölgesel entegrasyonun güçlenmesine katkıda bulunabilir.

Xu Shicheng ise Brezilya Kongresi'nde sağ ve merkez sağ partilerin güçlü temsilinin Lula'nın dördüncü döneminde iç siyasi zorluklar yaratabileceğine dikkat çekti.

Buna karşın uzmanlar, Lula yönetiminin yoksullukla mücadele ve sosyal refah politikalarının yanı sıra BRICS iş birliğine ve Küresel Güney'deki diplomatik rolüne öncelik vermeyi sürdüreceğini değerlendiriyor.

Pan, seçim sonucunun Latin Amerika ülkelerinin kendi koşullarına uygun kalkınma modelleri oluşturma, uluslararası ortaklıklarını çeşitlendirme ve dış müdahalelere karşı bağımsız karar alma arayışını güçlendirebileceğini ifade etti.