🔴🔵Cumhuriyetçiler arasında ‘İran’ çatlağı: ABD’de ara seçimin faturası kime kesilecek?

ABD ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin ağır yenilgisinin ardından parti elitleri arasındaki seçim muhasebesi İsrail’le ilişkiler ve İran Savaşı’nın devam edip etmeyeceği konularına kilitlendi.

Başkan Yardımcısı JD Vance’in seçim yenilgisinin sebebi olarak açıkça İran Savaşı’nı göstermesinin ardından Cumhuriyetçilerin içinde İran’la savaşa muhalif olan; ABD’nin çıkarlarıyla uyumlu olmadığı halde Ortadoğu’da İsrail’in jeopolitik ajandasını öncelediğini düşünen ve aralarında Trump’ın yakın çalışma arkadaşlarının da olduğu parti elitleri, itirazlarını 3 Kasım’daki ara seçimler öncesine kıyasla daha yüksek sesle ifade etmeye başladı.

Seçim sonrasında Cumhuriyetçi kanatta parti içi çekişme devam ederken İran’la savaş konusunda yeniden çelişkili açıklamalarıyla gündeme gelen ABD Başkanı Trump, son olarak 9 Kasım’da Katar Başbakanı ile görüşmesinin ardından Beyaz Saray basın brifing odasında gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Trump: Yeni saldırılar çok düşük bir ihtimal

“İran’ın askeri anlamda fiilen yenildiğini” iddia eden Trump, bu sonucu Ortadoğu’da çatışmaları sona erdirmek için yapılan müzakereler açısından “olumlu bir ivme” olarak nitelendirdi.

Trump ayrıca, ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırıların “son derece düşük bir ihtimal” olduğunu ancak koşulların değişmesi halinde ABD’nin “hazır ve tetikte” olduğunu söyledi.

İran Dışişleri Bakanı Arakçi: Savaş ne askeri yollarla ne yaptırımlarla sona erer

Öte yandan, İran’da rejimin üst düzey isimlerinden de ABD seçimleri sonrası gerilimi düşüren ve olası müzakerelere yeşil ışık yakan açıklamalar gelmeye başladı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, savaşın “ne askeri yollarla ne de yaptırımların artırılmasıyla” sona ereceğini, ancak “saygı dilinin kullanılmasıyla” biteceğini söyledi.

Ancak Arakçi de barışçıl açıklamalarının yanı sıra tıpkı Trump gibi, bir müşterek bulma çağrısından çok ABD’yi, kendi koşullarını kabul etmeye zorlayarak “İki Günlük Plan’da belirtilen ve hâlen masada duran talep ve şartlara göre hareket etmeye” çağırdı.

Arakçi’den ABD halkı savaşı desteklemiyor mesajı

IRNA haber ajansına konuşan Arakçi, Trump’ın “İran’la olan savaşta hedeflerinin hiçbirine ulaşamadığını ve ulaşamayacağını çok daha önce anlamış olması gerektiğini” söyledi.

Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki yenilgisine de değinen Arakçi, ABD başkanının “ülkesinin Siyonist rejimi desteklemek için sürekli savaşa girmesini istemediklerini ve İran’la savaşa karşı olduklarını kendi halkından duymayı beklemesine ihtiyacı yoktu” diye belirtti.

Arakçi, “Trump’ın yaptırımlar ve ekonomik baskı konusunda yanlış yola girdiğini anlamasının uzun sürmeyeceğini” ifade etti.

İran Meclis Başkanı Kalibaf: İsrail, ABD’yi ucu açık bir savaşa sürüklüyor

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise, İsrail’in ABD’yi İran ile ucu açık bir askeri çatışmaya sürüklemeye çalıştığını söyledi.

Kalibaf, yaptığı açıklamada, olası bir savaşın, ister Cumhuriyetçi ister Demokrat olsun, hiçbir ABD başkanının içinden çıkamayacağı bir bataklığa dönüşeceğini belirten Galibaf, Trump’ın seçilmeden önce Cumhuriyetçilerin yönetim yaklaşımına dair temel düstur olarak açıkladığı “America First” (Amerika Önce gelir) politikasına gönderme yaparak Washington’ın “İsrail önce gelir” yaklaşımını bırakmaması halinde ABD ve müttefiklerinin karanlık bir döneme gireceğini belirtti.

NYT iddiası: ABD Hazine Bakanı Bessent, İran tehdidi nedeniyle askeri üsse taşındı.

İran’a yönelik ekonomik yaptırımlar konusunda, Cumhuriyetçilerin içindeki “şahin” tavrıyla bilinen ABD Hazine Bakanı Scott Bessent da ara seçimler sonrası parti içindeki çatlak konusunda basının dikkatini çevirdiği isimler arasında yer alıyor.

New York Times’ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Bessent’in, İran’dan gelen tehditler nedeniyle başkent Washington’daki evinden bir askeri üsse taşındığı öne sürüldü.

Haberde yer alan iddialara göre, ABD’li yetkililer son haftalarda Bessent’e yönelik tehditlere ilişkin istihbaratlara dayanarak, “İran’ın mevcut ve eski ABD’li yetkililere karşı yürüttüğü komploların yeni bir aşamaya geçtiği” sonucuna vardı. Bunun üzerine Bessent, bir süredir yaşadığı başkent Washington’daki evinden ayrılarak askeri üsse yerleşti.

“Bessent, rejimin tehditlerinden yılmayacak”

Konuya ilişkin konuşan ABD’li yetkili, Bessent’e yönelik tehdidin ciddiyetine ilişkin bilgi vermezken, İran’ın ABD ve denizaşırı ülkelere yönelik saldırı kabiliyetinin sınırlı olduğunu söyledi.

ABD Hazine Bakanlığından bir sözcü, gazeteye yaptığı açıklamada, Bessent’in “İran rejiminin tehditlerinden yılmayacağını”, İran ekonomisine baskı uygulamaya yönelik kampanyayı yürütme konusundaki kararlılığının devam ettiğini belirtti.

Trump yönetiminden başka yetkililer de güvenlik nedeniyle taşınmıştı

Son dönemde İran tehditleri nedeniyle Donald Trump yönetiminden başka yetkililer de güvenlik nedeniyle evlerinden taşınmıştı.

Bu isimler arasında Trump’ın Özel Kalem Müdürlüğü görevine gelen Stephen Miller ve eski Adalet Bakanı Pam Bondi de yer alıyordu.

ABD Temsilciler Meclisi, Savunma Bakanı Hegseth’e yönelik azil girişimini engelledi

ABD Temsilciler Meclisi, İran Savaşı’nın askeri yürütücüsü ve parti içindeki en büyük destekçilerinden Savunma Bakanı Pete Hegseth’in görevden alınmasına yönelik azil girişimini engelledi.

Cumhuriyetçi Kongre Üyesi Thomas Massie tarafından sunulan 8 maddelik azil önergesinin ilerlemesini engelleyen karar, Temsilciler Meclisinde 204’e karşı 211 oyla kabul edildi.

Hegseth’i eleştiren bazı Cumhuriyetçiler de Bakan’ın eylemlerinin azil için gerekli olan “ağır suçlar ve kabahatler” kapsamına girmediğini savundu.

Trump’tan Hegseth için azil isteyen üyeye: “Tam bir ezik”

ABD Başkanı Donald Trump da oylamanın ardından yaptığı sosyal medya paylaşımında, “Demokratların, Savaş Bakanı Hegseth’i azletme girişimi feci şekilde başarısızlıkla sonuçlandı.” ifadesini kullandı.

Temsilciler Meclisindeki tüm Cumhuriyetçilerin Hegseth’in lehine oy kullandığına işaret eden Trump, Hegseth için azil maddelerini sunan Cumhuriyetçi Thomas Massie’nin bir istisna olduğunu belirterek Massie’yi “tam bir ezik” olarak nitelendirdi.

Trump, “Venezuela ve İran’daki zaferler, ordunun tarihindeki en yüksek askere alım rakamları (katılmak için uzun bekleme listeleri) ve daha önce nadiren görülen bir moral, büyük bir Amerikan vatanseverinin (Hegseth) aklanmasını getirdi. Demokratlar, ABD’yi bir silah olarak kullanmaya ve suistimal etmeye devam ediyor. Onlar durdurulmalı” ifadelerini kullandı.

Hegseth’e yönelik suçlamalar

Habere göre, Hegseth’in İran savaşını Kongre’nin onayı olmadan yürütmesi suçlamalar arasında yer alıyor.

Massie, Hegseth’i Kongre’den izin almadan savaş yürütmek, sivillerin korunmasına yönelik önlemleri zayıflatmak ve yargısız infazlar gerçekleştirmekle suçlanıyor.

Bakanın görevden alınmasını ve gelecekte federal görev üstlenmesinin yasaklanmasını talep eden tasarıda, İran, Yemen, Venezuela ve Karayipler’deki ABD askeri operasyonlarına ilişkin suçlamalar yer alıyordu.

Tasarıda ayrıca Hegseth’in askeri denetim, sivil kayıplar ve ifade özgürlüğü konularındaki tutumuna ilişkin iddialara yer verilmişti.

Temsilciler Meclisindeki denge ocakta değişecek

ABD Temsilciler Meclisinde yeni düzende Cumhuriyetçilerin 218, Demokratların 214, bağımsızların 1 sandalyesi bulunurken, 2 sandalye boş durumda.

Ancak 3 Kasım’da yapılan ara seçimlerin resmi olmayan sonuçlarına göre Demokratlar şu ana kadar 255 sandalye kazanırken, Cumhuriyetçiler 167 sandalyede kaldı.

Temsilciler Meclisindeki 13 sandalyenin kazananı henüz belli olmasa da ocakta göreve gelecek yeni Temsilciler Meclisi düzeninde Demokratlar çoğunluğu elinde tutacak.

“Demokratlar Kongre’yi kullanarak Trump’ı İran savaşını bitirmeye zorlayabilir”

El Cezire’ye konuşan Washington’ın Uluslararası Politika Merkezi kıdemli uzmanı Negar Mortazavi ise ara seçimler sonrası Senato’da ve Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu elde eden Demokratların zaferini, İran Savaşı’nın geleceğini etkileyebilecek bir kazanım olarak değerlendirdi.

Mortazavi, “Demokratların ara seçim zaferinin ardından Trump’ın İran’a karşı yürüttüğü savaşa meydan okumak için güçlü bir konumda olduklarını” belirterek “Bir başkanlık vetosunu geçersiz kılacak oylara sahip olmasalar bile, Trump’ın İran savaşını kısıtlamak için önemli bir siyasi ve yasama gücüne sahip olacaklar. Demokratlar birlik olur ve yeni güçlerini agresif bir şekilde kullanırlarsa, Trump’ın savaşı sürdürmesini giderek zorlaştırabilir ve onu savaşı bitirmeye zorlayabilirler” dedi.

“En önemli değişim siyasi olandır”

Mortazavi’ye göre, Demokratlar savaş yetkileri yasası getirebilir, daha fazla askeri operasyon için fonları kısıtlayabilir ve Trump yönetiminin üst düzey yetkililerini içeren kongre soruşturmaları ile kamuya açık oturumlar başlatabilir.

Seçim sonuçlarının Demokratların Amerikalılara önemli ekonomik maliyetler yükleyen bir savaşa muhalefet etme yetkisini güçlendirdiğini belirten Mortazavi, “En önemli değişim siyasi olandır” diye konuştu.

“İran, ABD’nin Batı Asya düzenini kabul etmesini istiyor”

Mortazavi ayrıca, ara seçimler sonrası İran’dan gelen söylemlerin her zamankinden daha özgüvenli olduğunu söyledi.

Kıdemli uzman, “Amerikalılara, müzakereler sırasında İran tarafından sunulan şartlara yanıt verilmeden bu savaşın sona erdiğinin ilan edilmesinin hiçbir yolu olmadığını hissettirmeye çalışıyorlar” diye konuştu.

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai’nin tweetine atıf yapan uzman, Rızai’nin Batı Asya düzenine işaret ettiğini söyledi:

“ABD’nin bunu tanıması, kabul etmesi gerektiğini söylüyor. Bu, kelimenin tam anlamıyla İran’ın tanımladığı şekliyle Orta Doğu’daki Amerikan nüfuzunun ve hegemonyasının sona ermesi anlamına geliyor ki bu da İranlıların aradığı şeyin çok temel bir bileşeni.

Bu, İranlıların yeni kullandığı bir dil değil; savaşın başından beri aynı söylemi kullanıyorlar.” (Kaynak; Haber Merkezi, NYT, El Cezire, Axios, AA)