İzmit'in tarihi çürümeye terk edildi! 170 bin kişiye yetecek su depolanıyordu

Cedit Mahallesi’nde bulunan İn Bayırı Su Sarnıcı, antik Nikomedya’nın su ihtiyacını karşılamak amacıyla inşa edilen önemli yapılardan biri olarak biliniyor. Milattan sonra 4. yüzyıla tarihlendirilen sarnıç, Roma ve Bizans dönemlerinde kentin su toplama ve depolama merkezi olarak kullanıldı.

Nikomedya’nın su ihtiyacı, yaklaşık 22 kilometre uzaklıktaki Paşasuyu kaynağından karşılanıyordu. Araştırmalara göre kaynaklardan alınan su, 21 su kemeri aracılığıyla sarnıca ulaştırılıyor, burada depolandıktan sonra hamamlara, evlere, askeri tesislere ve saraylara dağıtılıyordu.

Çeşitli tarihî kaynaklarda yapının eski Bizans İmparatoru Diocletianus tarafından yaptırıldığı belirtilirken, sarnıcın daha eski dönemlere uzandığına ilişkin rivayetler de bulunuyor. Ünlü seyyah Charles Texier de 1834 yılında İzmit’e yaptığı ziyarette bu tarihî yapıdan söz etti.

170 BİN KİŞİNİN SU İHTİYACINI KARŞILAYABİLİYORDUArt Nicomedia Kültür Sanat Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Akın Ülkü Sevinç, İn Bayırı Sarnıcı’nın tarihî geçmişi, mimari özellikleri ve korunması gereken kültürel miras niteliğine ilişkin önemli bilgiler paylaştı. Sarnıcın Roma ve Bizans dönemlerinde kentin su ihtiyacını karşılamak üzere kullanılan bir su toplama ve depolama alanı olduğunu belirten Sevinç, sistemin işleyişini şu sözlerle anlattı:

"Roma ve Bizans dönemlerinde kentin su ihtiyacını karşılamak için su toplama alanı, bugünkü adıyla su deposu olarak kullanılıyordu. Yağmur suları ve kaynak sularından gelen rezervler burada toplanarak ihtiyaç duyulan yerlere dağıtılıyordu.

İn Bayırı Su Sarnıcı’nın kaynağı Paşasuyu’ndan geliyor. Yaklaşık 22 kilometre mesafede bu kaynak. Yapılan araştırmalara göre 21 su kemeriyle buraya taşınıyor su. Buradan da kentin su ihtiyacı olan yapılara, hamamlara, evlere, askeri tesislere ve saraylara aktarılıyordu."Sarnıcın kapasitesine ilişkin dikkat çekici bir araştırmaya da değinen Sevinç, yapının 170 bin kişinin su ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte olduğunu ifade etti. Sevinç,

"Yapılan bir araştırmaya göre bu sarnıçtan 170 bin kişinin faydalanabileceği su kaynağı varmış. 170 bin kişinin ihtiyacına yetecek kadar su depolanan bir alan düşünün. Muhtemelen şu anda çok daha büyük bir yapının yalnızca bir bölümünün içerisindeyiz."YEREBATAN SARNICI GİBİ DEVASA BİR YAPI OLABİLİRİn Bayırı Sarnıcı’nın mimari özelliklerine de dikkat çeken Sevinç, yapının inşasında taş ve tuğlanın kullanıldığını, bölgede gerçekleştirilen araştırmalarda altı farklı ana su yolunun tespit edildiğini belirtti.

Bugün görülebilen bölümün, geçmişte çok daha geniş bir alanı kaplayan yapının yalnızca bir parçası olabileceğini söyleyen Sevinç, sarnıcın Yerebatan Sarnıcı gibi büyük bir kompleksin parçası olabileceğine işaret etti. Sevinç, yapının büyüklüğüne ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

"Şu anda bildiğimiz kadarıyla bir parçasının içindeyiz. Muhtemelen çok daha büyük bir yapının parçası bu. Yerebatan Sarnıcını gözünüzün önüne getirirseniz ne kadar devasa bir kompleks olabileceğini tahmin edebiliriz. Bunun sağa sola, kuzeye veya güneye devam edip etmediğini şu anda bilemiyoruz."DEPREMLER VE ÇARPIK KENTLEŞME TARİHİ YOK ETTİNikomedya’nın Roma İmparatorluğu’na başkentlik yaptığı dönemde çok sayıda anıtsal yapıya ev sahipliği yaptığını hatırlatan Sevinç, İzmit’in tarihî mirasının önemli bir bölümünün günümüze ulaşamadığını söyledi.

Milattan sonra 284 ile 330 yılları arasında Roma İmparatorluğu’na başkentlik yapan Nikomedya’da tapınaklardan hipodroma, tiyatrolardan hamamlara kadar çok sayıda önemli yapı bulunduğunu belirten Sevinç, depremler, yağmalar ve özellikle son 70-80 yılda yaşanan çarpık kentleşmenin tarihî eserler üzerindeki etkisine dikkat çekti. Sevinç, kentin geçmişteki zenginliğini şu sözlerle anlattı:

"Milattan sonra 284 ile 330 yılları arasında Nikomedya, Roma İmparatorluğu’nun başkentiydi. Dolayısıyla bu kentte birçok imar faaliyeti ve yapı bulunuyordu. Tapınaklar, hipodrom, tiyatro, anıtsal su çeşmeleri, hamamlar ve gymnasium gibi birçok yapı vardı.

Ancak depremler, yağmalar ve son 70-80 yıldaki çarpık kentleşme faaliyetleri nedeniyle günümüze çok azı ulaşmış durumda. İzmit’in her yerinde tarih var diyebiliriz."RESTORE EDİLİRSE İZMİT’İN ÖNEMLİ TURİZM MERKEZLERİNDEN BİRİ OLABİLİR1987 yılında Anıtlar Kurulunca tescillenen İn Bayırı Su Sarnıcı, aradan geçen yıllara rağmen hak ettiği koruma ve tanıtım çalışmalarına kavuşamadı.

Bugün çevresindeki yapılaşma ve yabani otların arasında kalan tarihî eser, büyük ölçüde bakımsız durumda bulunuyor.

Sarnıcın mevcut görüntüsünden kurtarılması gerektiğini vurgulayan Akın Ülkü Sevinç, öncelikle bilimsel bir proje hazırlanması ve restorasyon için bütçe oluşturulması gerektiğini söyledi. Tarihî yapının turizm açısından önemli bir potansiyel taşıdığını belirten Sevinç, restorasyonun ardından binlerce, hatta yüz binlerce turistin bölgeyi ziyaret edebileceğini dile getirdi. Sevinç, sarnıcın geleceğine ilişkin beklentisini şu sözlerle ifade etti:

"Şu anda gördüğünüz gibi harap durumda, bir kalıntı halinde. Restore edilse kentin turizmine büyük katkı sağlayacak bir alan. Öncelikle buranın bir projesinin hazırlanması, bütçe oluşturulması gerekiyor. Projelendirilip restore edilse belki çok muhteşem bir turizm alanı olacak.

Belki binlerce, yüz binlerce turist gelecek buraya. Bu su sarnıcı bilimsel olarak ele alındığında tarihî ve arkeolojik açıdan birçok detay ortaya çıkaracaktır. Öncelikle buranın restorasyon ve projelendirme çalışması yapılarak şu an gördüğünüz mezbelelik halden kurtulması lazım.

İnşallah bir gün İzmit, antik dönemiyle hak ettiği değere arkeolojik, tarihî ve turizm anlamında ulaşacaktır. O günleri inşallah görürüz."Roma İmparatorluğu’na başkentlik yapmış Nikomedya’nın su ihtiyacını karşılayan İn Bayırı Sarnıcı, bugün İzmit’in geçmişinden kalan önemli miraslardan biri olarak ayakta kalmaya çalışıyor.

Yaklaşık 1.700 yıllık yapının korunması, araştırılması ve gelecek kuşaklara aktarılması için atılacak adımlar merakla bekleniyor.