Önce şehirleri kurduk, sonra doğaya kaçtık

Bir zamanlar insan, doğanın içinde yaşıyordu. Sabahını kuş sesleriyle karşılıyor, suyunu dereden alıyor, mevsimlerin değişimini toprağın renginden anlıyordu. Hayat kolay değildi elbette. Barınmak, beslenmek, soğuktan korunmak ve hayatta kalmak için mücadele ediyordu.

Sonra daha güvenli, daha düzenli ve daha konforlu bir yaşam arayışına girdi. Evler yaptı, yollar açtı, köyler kurdu. Zamanla köyler kasabalara, kasabalar büyük şehirlere dönüştü.

İnsan, doğanın zorluklarından uzaklaşmak isterken kendisine bambaşka bir dünya kurdu. Beton binalar, geniş caddeler, fabrikalar, alışveriş merkezleri, ışıl ışıl sokaklar… Her şey daha hızlı, daha ulaşılabilir ve daha konforlu olacaktı.

Öyle de oldu belki. Fakat aradan geçen yıllarda tuhaf bir şey yaşandı. İnsan, kendi elleriyle kurduğu şehirlerden uzaklaşmanın yollarını aramaya başladı.

Bugün hafta sonu geldiğinde kalabalık şehirlerden çıkmak için yollara düşüyoruz. Biraz yeşil görmek, deniz kenarında oturmak, ağaçların arasında yürümek, mümkünse telefonun çekmediği bir yerde birkaç saat geçirmek istiyoruz. Bir zamanlar uzak durmaya çalıştığımız doğa, şimdi özlediğimiz bir sığınağa dönüşüyor.

Peki ne oldu da insan, kendisine daha iyi bir yaşam sunacağını düşündüğü şehirlerden yoruldu?

Belki de şehirler büyürken insanın ihtiyaçlarını değil, beklentilerini büyüttük. Daha büyük evler, daha hızlı arabalar, daha yüksek binalar, daha fazla alışveriş, daha çok iş, daha çok kazanç… Bir yerlere yetişmek için sürekli koşmaya başladık.

Sabah evden çıkarken başlayan telaş, akşam eve döndüğümüzde de bitmedi. Trafikte geçen saatler, kalabalık toplu taşıma araçları, bitmeyen işler, gürültü ve hayat pahalılığı derken kendimize ayırdığımız zaman giderek azaldı.

Bir süre sonra dinlenmek bile planlanması gereken bir faaliyete dönüştü. Tatil için günler öncesinden hazırlık yapıyor, birkaç saatlik doğa yürüyüşüne ulaşabilmek için kilometrelerce yol gidiyoruz. Şehrin ortasında bir ağacın gölgesinde oturabilmek bile bazen ayrıcalık hâline geliyor.

Oysa doğa, insanın hayatında sonradan keşfettiği bir lüks değil. Yaşamın kendisi. Toprak, su, ağaçlar, kuşlar ve diğer canlılar bizim dışımızda var olan süsler değil; aynı dünyanın parçalarıyız. Belki de şehir hayatında unuttuğumuz şey tam olarak bu.

Bir pazar sabahı düşünün. Hafta boyunca alarm sesleriyle uyanan, işe yetişmek için kahvaltısını aceleyle yapan, trafikte dakikalarını tüketen biri, hafta sonu erkenden kalkıp bir ormana gitmek istiyor. Orada yürümek, temiz hava almak, bir ağacın altında oturmak ona iyi geliyor. Bir süreliğine hiçbir yere yetişmek zorunda olmadığını hissediyor.

Belki de insanın doğaya kaçma isteğinin ardında yalnızca temiz hava ya da güzel manzara yok. Biraz yavaşlamak, biraz sessizlik, biraz da kendisiyle baş başa kalabilmek var. Şehirde sürekli bir şeylere yetişmeye çalışan insan, doğada hiçbir şey yapmak zorunda olmamanın huzurunu arıyor.

Fakat burada da başka bir çelişkiyle karşılaşıyoruz. Şehirden kaçarken doğayı da beraberimizde götürdüğümüz alışkanlıklarla tüketebiliyoruz. Gittiğimiz koyda çöp bırakıyor, ormanda yüksek sesle müzik dinliyor, sessizliğini özlediğimiz yerlere kendi gürültümüzü taşıyoruz.

Fotoğrafını çekmek için önünde durduğumuz ağacın dibine plastik şişemizi bırakabiliyoruz. Yani doğaya sığınırken onu korumayı her zaman hatırlamıyoruz.

Üstelik doğa da her zaman kolay ve kusursuz bir yaşam sunmuyor. Soğuk, sıcak, kuraklık, fırtına ve doğal afetler onun gerçekleri. Burada mesele şehirleri terk edip ormanlara yerleşmek değil. Asıl mesele, insanın yaşadığı çevreyle kurduğu ilişkiyi yeniden düşünmesi.

Belki de şehirlerimizi yeniden tasarlamamız gerekiyor. Daha fazla yeşil alan, daha az beton, yürünebilir sokaklar, temiz hava, ulaşılabilir parklar ve insanların birbirine zaman ayırabildiği yaşam alanları… Doğayı yalnızca hafta sonu gidilecek bir yer olarak değil, gündelik hayatın vazgeçilmez bir parçası olarak görmemiz gerekiyor.

Çünkü bir ağacın gölgesinde oturmak için kilometrelerce yol gitmek zorunda kalmamalıyız. Çocuklar beton duvarlar arasında büyümemeli, kuş sesleri yalnızca tatil anılarımızda kalmamalı.

İnsan önce doğadan uzaklaştı, sonra doğayı özledi. Şimdi yeniden ona dönmenin yollarını arıyor. Belki de bu dönüş, şehirlerden kaçmakla değil, şehirlerde yaşamayı yeniden öğrenmekle başlamalı.

Kim bilir, belki de insanın aradığı şey doğaya kaçmak değil; doğayla arasına koyduğu mesafeyi kapatmaktır.