Kadınların görünmeyen emeği ve unutulan hikâyeleri “Arşivlik”te buluştu

GAZETE PENCERE- Kadınların yaşamlarını, üretimlerini ve mücadelelerini gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla çalışmalarını sürdüren Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı, dijital yayını “Arşivlik”in altıncı sayısını okurlarla buluşturdu. Vakıf tarafından 36 yıldır sürdürülen kadın merkezli arşivcilik çalışmalarını güncel toplumsal tartışmalarla ilişkilendiren yeni sayı; bakım emeği, kent hakkı, ekolojik adalet, beden politikaları ve kadınların tarihsel hafızası gibi konulara odaklanıyor.

Gazete kupürlerinden kişisel günlüklere, kadınların kaleme aldığı metinlerden sanat çalışmalarına kadar farklı kaynakları bir araya getiren yayın, kadınların deneyimlerinin kayıt altına alınmasının önemini vurguluyor. Altıncı sayının kapak çizimi ise dayanışma ve iş birliği temasını işleyen Eda Çağıl Çağlarırmak imzasını taşıyor.

KADINLARIN BAKIM EMEĞİ VE KENT HAKKI“Konuk Kalemler” bölümünde Enif Yavuz Dipşar, “Özel Alanın Politikası, Kentin Adaleti” başlıklı yazısında kadınların karşılıksız bakım yükünü kamucu sosyal politikalar ve eşit kent hakkı çerçevesinde değerlendiriyor. Dipşar, bakım sorumluluklarının kadınların kent yaşamına katılımını nasıl etkilediğini ele alırken bakım hizmetlerinin kamusal bir hak olarak tanınmasının ve sorumluluğun adil biçimde paylaşılmasının önemini tartışıyor.

Ecehan Balta ise “Toprak, İklim ve Kadın Bedeni: Bir Egemenlik Tarihi” başlıklı yazısında doğanın, toprağın ve kadın bedeninin denetim altına alınması arasındaki tarihsel ilişkileri inceliyor. Balta, ekolojik yıkımın kadınların gündelik yaşamında ve emeğinde bıraktığı izleri değerlendirirken hangi bilgilerin korunduğunu, hangi emek biçimlerinin görünmez bırakıldığını sorguluyor.

KÜRTAJ TARTIŞMALARININ BASINDAKİ İZLERİYayının “Tarihe Not” bölümünde Deniz Altuntaş, 1965-1983 yılları arasında Cumhuriyet gazetesinde kürtaj konusunun nasıl ele alındığını araştırıyor. Dönemin gazete haberleri ve yazılarından hareket eden çalışma, kürtajın toplumsal ve siyasi tartışmalardaki yerini, yasal değişimlerin basına yansımaları üzerinden inceliyor.

Eda Köprü Yılmayan ise “Nezihe Muhiddin Tarihe Nasıl Yazıldı? Arşivde Kadını Aramak” başlıklı yazısında kadınların kendi kalemlerinden çıkan belgelerin tarih yazımı açısından taşıdığı önemi ele alıyor. Nezihe Muhiddin üzerine yürüttüğü araştırmayı aktaran Yılmayan, kadınların tarihsel özne olarak görünür kılınmasında arşivlerin ve kolektif emeğin rolüne dikkat çekiyor.

BAKIM VERENLERİN GÜNLÜKLERİNDEN ORTAK HAFIZAYAElif Demirkaya, “Bakım Veren Perspektifinden Arşiv Oluşturma Denemeleri” başlıklı yazısında annesinin tedavi sürecinde tuttuğu kayıtlardan yola çıkıyor. Demirkaya, kişisel günlüklerin bakım verenlerin deneyimlerini görünür kılma ve dayanışma oluşturma açısından taşıdığı değeri anlatırken Bakım Verenler Derneği’nin kuruluş sürecine de değiniyor.

Yayının söyleşi bölümünde ise Yonca Güneş Yücel, yazar Tülin Tankut ile gazete kupürlerinin kadın tarihi açısından önemini ve arşivlerin geleceğini konuşuyor. Söyleşide dijitalleşme, gönüllülük, arşivcilik emeği ve yapay zekânın gündeme getirdiği yeni sorular tartışılıyor.

ERMENİ KADINLARIN HAFIZASI SANATLA YENİDEN YORUMLANIYOR“Güncele Bakış” bölümünde, Vakfın CultureCIVIC desteğiyle gerçekleştirdiği “Hafızanın Defterleri” sergisine yer veriliyor. Küratör Nilgün Kıvırcık ve sanatçı Damla Sandal’ın katkılarıyla hazırlanan sergi, 1919-1933 yılları arasında yayımlanan Hay Gin dergisi ile Arşo’nun (Arşaluys Donikoğlu) günlüklerini buluşturuyor.

Günlüklerden seçilen sayfalar ve görsellerin nakışla yeniden yorumlandığı çalışma, Ermeni kadınların kişisel ve kamusal hafızasını sanat aracılığıyla günümüze taşıyor. Bu kapsamda Vakıf arşivinde korunan Hay Gin dergisinin 84 sayısının taramaları ve dergi indekslerinin Türkçe çevirileri de araştırmacıların erişimine açıldı.“Kitap Sırtı” bölümünde ise Bilgesu Erenus’un “Kazı” romanı, bireysel ve toplumsal geçmişle yüzleşme temaları üzerinden değerlendiriliyor.

Kadınların geçmişini bugünün eşitlik ve adalet tartışmalarıyla buluşturan “Arşivlik”in altıncı sayısına, Kadın Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi Vakfı’nın internet sitesi üzerinden ücretsiz erişilebiliyor.