AYM'den Murat Kaya'nın öldürülmesine ilişkin ihlal kararı: Askerler sorgulanmamış, ölümcül kurşun araştırılmamış

Ağrı'nın Tutak ilçesinde 2019 yılında düzenlenen askeri operasyonda üç çocuk babası Murat Kaya'nın öldürülmesine ilişkin Anayasa Mahkemesi, yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi. Mahkeme, Kaya'nın silahlı örgüt mensuplarıyla birlikte hareket ettiğine dair somut delil bulunmadığını, ölümüne neden olan atışların araştırılmadığını ve sorumlu olabilecek askerlerin şüpheli sıfatıyla sorgulanmadığını tespit etti.

Paylaş Paylaş WhatsApp Kopyala Kısa Dalga - Anayasa Mahkemesi (AYM), Ağrı'nın Tutak ilçesine bağlı Soğukpınar köyünde 6 Aralık 2019 tarihinde güvenlik güçleri tarafından gerçekleştirilen operasyonda öldürülen Murat Kaya'nın ölümüne ilişkin etkili soruşturma yürütülmediğine karar verdi.

Dilber Kaya ve diğerleri tarafından yapılan bireysel başvuruyu inceleyen AYM, 18 Haziran 2026 tarihli kararında, Murat Kaya'nın ölümünün ardından yürütülen soruşturmanın ciddi eksiklikler içerdiğini tespit etti.

Mahkeme, yaşam hakkının etkili soruşturma yürütme yükümlülüğüne ilişkin usul boyutunun ihlal edildiğine oybirliğiyle hükmetti.

Olay, 6 Aralık 2019 tarihinde Ağrı'nın Tutak ilçesine bağlı Soğukpınar köyünde meydana geldi.

PKK mensuplarının bazı evlerde barındırıldığı ihbarı üzerine düzenlenen operasyonda güvenlik güçleri ile silahlı kişiler arasında çatışma çıktı. Operasyonda Murat Kaya'nın da aralarında bulunduğu dört kişi hayatını kaybetti, sekiz jandarma personeli yaralandı.

Güvenlik güçlerinin tutanaklarına göre çatışma, arama yapılan bir ahırdan askerlere ateş açılması ve el bombası atılması üzerine başladı.

Ancak Murat Kaya'nın çatışmaya katılıp katılmadığı ve hangi koşullarda vurulduğu tartışmalı kaldı.

Murat Kaya'nın eşi Zozan Müslüm, savcılığa verdiği ifadede, eşinin evden çıktıktan sonra askerler tarafından durdurulduğunu, üzerinin arandığını ve güvenli bir yere oturtulduğunu gördüğünü anlattı.

Müslüm, daha sonra evine girdiğini, tekrar pencereye döndüğünde eşini ve askerleri göremediğini, eşinin öldüğünü ise çatışma bittikten sonra öğrendiğini belirtti.

Murat Kaya'nın PKK ile hiçbir ilgisinin bulunmadığını savunan ailesi, güvenlik güçlerinin hukuka aykırı şekilde ateş açtığını ileri sürerek sorumlular hakkında şikâyetçi oldu.

AYM'nin kararında dikkat çektiği en önemli bulgulardan biri, Murat Kaya'nın cesedinin bulunduğu yerde herhangi bir silaha rastlanmaması oldu.

Olay yeri incelemesinde Kaya'nın cesedi, bir köylüye ait evin brandayla çevrili balkonunda bulundu. Cesedin üzerinde mont ve pantolon vardı ancak ayakkabı ve çorap bulunmuyordu.

AYM, Murat Kaya'nın cesedinin bulunduğu yerde silah veya mühimmat tespit edilmediğini, sığınakta ele geçirilen eşyalar üzerinde de kendisine ait parmak izi ya da DNA bulgusuna rastlanmadığını vurguladı.

Kararda, Kaya'nın cesedinin çatışmada öldürülen iki kadın örgüt mensubunun cesetlerinden 13 metre uzakta bulunduğu belirtildi.

Mahkeme, bu koşullarda Murat Kaya'nın bulunduğu eve doğru ateş eden güvenlik görevlilerinin kimliklerinin belirlenmesinin ve şüpheli sıfatıyla sorgulanmasının kritik önemde olduğuna dikkat çekti.

AYM, soruşturmanın önemli eksikliklerinden birinin, ölüm olayında silah kullanan güvenlik görevlilerinin sorgulanmaması olduğunu belirtti.

Mahkeme, Murat Kaya'nın ölü bulunduğu bölgede ateşli silah kullanan kolluk görevlilerinden hiçbirinin şüpheli sıfatıyla ifadesinin alınmadığını tespit etti.

AYM'ye göre olayın meydana geliş koşulları açıkça belirlenememişken ölüme neden olabilecek kişilerin tespit edilmemesi, soruşturmanın etkinliğini zedeledi.

AYM kararında, Murat Kaya'nın otopsisinde elde edilen delillerin değerlendirilmesindeki eksiklikler de ele alındı.

Adli Tıp Kurumu raporuna göre Kaya'nın vücudunda çok sayıda ateşli silah yarası bulunuyordu. Ölümünün, ateşli silah yaralanmaları sonucu oluşan kırıklar, iç organ ve büyük damar yaralanmaları ile dış kanamadan kaynaklandığı belirlendi.

Otopsi sırasında cesetten bir mermi çekirdeği çıkarılmasına rağmen bu çekirdeğin hangi silahtan ateşlendiğinin belirlenmesi amacıyla balistik inceleme yapılmadı.

AYM, bu eksikliğin soruşturmanın ciddiyeti hakkında olumsuz bir izlenim oluşturduğunu belirtti. Mahkemeye göre ölümün gerçekleşme koşullarının belirsiz olduğu bir olayda, ölüme neden olabilecek kişilerin belirlenmesi ve ifadelerinin alınması kritik önem taşıyordu.

AYM'nin üzerinde durduğu bir diğer önemli konu, operasyona katılan zırhlı araçlardan açılan ateş oldu.

Operasyonda görevli Tabur Komutan Vekili, ifadesinde bir erkeğin köydeki evlerden birine doğru koştuğunu gördüklerini ve bu kişiyi zırhlı araçlarla ateş altına aldıklarını anlattı.

Aynı görevli, daha sonra brandayla kapatılmış evin girişine yeniden ateş açıldığını da belirtti.

AYM, bu ifade ve telsiz konuşmalarının Murat Kaya'nın zırhlı araçlardan açılan ateş sonucunda öldürülmüş olabileceğini düşündürdüğünü kaydetti.

Buna rağmen söz konusu araçlarda bulunan personelin tespit edilerek ifadelerinin alınmadığı ortaya çıktı.

Operasyon sırasında kullanılan dört zırhlı aracın kamera kayıtlarının olay yeri incelemesinde temin edildiği belirtildi.

Ancak AYM, bu kayıtların soruşturma dosyasında bulunup bulunmadığının dahi anlaşılamadığını tespit etti.

Kararda, zırhlı araç kameraları ve diğer dijital materyallerin çözümlendiğine ilişkin herhangi bir belgeye rastlanmadığı belirtildi.

Savcılığın kovuşturmaya yer olmadığı kararında da bu kayıtların içeriğine ilişkin somut değerlendirme bulunmadığına dikkat çekildi.

AYM, söz konusu eksikliklerin Murat Kaya'nın hangi koşullarda öldürüldüğünün aydınlatılmasını engellediğini değerlendirdi.

Ağrı Cumhuriyet Başsavcılığı, 22 Haziran 2020 tarihinde Murat Kaya'nın ölümüne ilişkin soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına karar vermişti.

Savcılık, Murat Kaya'nın örgüt mensuplarıyla irtibatlı olduğunu, operasyon sırasında sığınakta bulunduğunu ve çatışmanın başlamasının ardından örgüt mensuplarıyla birlikte hareket ettiğini ileri sürmüştü.

Ancak AYM, savcılığın bu değerlendirmesini destekleyecek somut delil bulunmadığına dikkat çekti.

Mahkeme, soruşturma dosyasında Murat Kaya'nın olay sabahı sığınakta bulunduğunu ve çatışma sırasında örgüt üyeleriyle birlikte sığınaktan çıktığını gösteren somut bir delil olmadığını belirtti.

AYM ayrıca savcılığın, Kaya'nın çatışma öncesindeki ve sırasındaki hareketlerine ilişkin kabulünü hangi somut delillere dayandırdığını açıklamadığını kaydetti.

Mahkemeye göre kovuşturmaya yer olmadığı kararı, elde edilen bütün bulguların kapsamlı, nesnel ve tarafsız analizine dayanmıyordu. Güç kullanımının gerekli ve orantılı olup olmadığı da yeterince değerlendirilmemişti.

AYM, Murat Kaya'nın yakınlarının soruşturmaya etkili şekilde katılmasının da engellendiğini tespit etti.