Shgm Genel Müdürünün Saf Açıklamalarında Dikkat çeken çelişkiler!

Sivil Havacılık Genel Müdürü Kemal Yüksek’in Antalya’daki COP31 zirvesinde sürdürülebilir havacılık yakıtına (SAF) ilişkin yaptığı açıklamalar soru işaretlerini beraberinde getirdi. Türkiye’nin bu alanda dünyada ilk olduğu yönündeki ifadeler uluslararası düzenlemelerle örtüşmezken, emisyon azaltım hedeflerine ilişkin rakamların Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun açıklamalarıyla farklılık göstermesi dikkat çekti.

Sivil Havacılık Genel Müdürü Prof. Dr. Kemal Yüksek’in 24 TV’ye verdiği röportajda Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık yakıtı alanında dünyada ilk uygulanabilir düzenlemeyi hayata geçirdiği yönündeki açıklamaları tartışma yarattı.

Yüksek, Türkiye’nin SAF konusunda öncü bir düzenleme geliştirdiğini ve merkezi kontrol sistemiyle diğer ülkelerden ayrıldığını ifade etti. Ancak uluslararası mevzuat incelendiğinde, benzer uygulamaların Türkiye’den önce Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık’ta hayata geçirildiği görülüyor.

Avrupa Birliği, ReFuelEU Aviation düzenlemesini 2023 yılında kabul ederek 1 Ocak 2025’ten itibaren havacılık yakıtlarında en az yüzde 2 SAF kullanımını zorunlu hale getirdi. Bu oranın 2030 yılında yüzde 6’ya, 2050 yılında ise yüzde 70’e yükseltilmesi hedefleniyor.

Birleşik Krallık da 2025 yılında yüzde 2 SAF zorunluluğunu uygulamaya koyarken, 2030 yılı için yüzde 10 hedefi belirledi.

Dolayısıyla Türkiye’nin geliştirdiği modelin kendine özgü yönleri bulunsa da SAF düzenlemesinde dünyada ilk ülke olduğu yönündeki genel iddia uluslararası uygulamalarla örtüşmüyor.

Açıklamalardaki en dikkat çekici farklılık ise emisyon azaltım hedeflerinde ortaya çıktı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Eylül 2026’da yaptığı açıklamada, Türkiye’nin 2026 yılı için litre başına 13 gram karbondioksit emisyon azaltımı hedeflediğini duyurmuştu. Bakan Uraloğlu, bu miktarın yüzde 0,5 oranında azaltıma karşılık geldiğini belirtmişti.

Ancak Genel Müdür Kemal Yüksek, COP31 kapsamında yaptığı açıklamalarda litre başına 5 gramlık azaltımdan söz ederek uygulamanın takvimine ilişkin farklı ifadeler kullandı.

Yüksek’in açıklamalarında SAF düzenlemesinin Mayıs ayında yayımlandığını ifade etmesine karşın, SHGM’nin resmi mevzuat kayıtlarında SHT-SAF talimatının yayımlanma tarihi 26 Haziran 2025 olarak yer alıyor.

Bu durum, düzenlemenin yürürlüğe alınma sürecine ilişkin açıklamalarla resmi kayıtlar arasında da farklılık bulunduğunu ortaya koyuyor.

MERKEZİ KONTROL SİSTEMİ GERÇEKTEN HAZIR MI?

Yüksek’in Türkiye’nin SAF kullanımını merkezi bir sistem üzerinden takip edeceği ve bu modelin dünyada ilk olduğu yönündeki açıklamaları da soru işaretlerine neden oldu.

Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık’ta SAF yükümlülükleri zaten yakıt tedarikçileri üzerinden uygulanırken, ilgili otoriteler tarafından izleme ve denetim mekanizmaları yürütülüyor.

Türkiye’de ise açıklamalarda sözü edilen merkezi takip sisteminin hangi teknik altyapıyla çalıştığı, fiilen devreye alınıp alınmadığı ve uygulamanın nasıl denetlendiği konusunda ayrıntılı bilgiye ihtiyaç duyuluyor.

Öte yandan SHGM’nin yayımladığı düzenlemede yalnızca yakıt tedarikçilerinin değil, havayolu işletmelerinin de belirli yükümlülükleri bulunuyor. Bu nedenle havayollarının sistemin dışında kaldığı yönündeki açıklamalar da düzenlemenin kapsamıyla birlikte değerlendirilmesi gereken bir başka konu olarak öne çıkıyor.

HAVA TAKSİLERLE YÜZDE 5 HEDEFİ AŞILABİLİR Mİ?

Genel Müdür Yüksek’in hava taksi ve genel havacılık faaliyetlerinin de uygulamaya dahil edilmesiyle Türkiye’nin 2030 yılı için öngörülen yüzde 5’lik hedefi aşabileceği yönündeki değerlendirmesi de tartışmaya açık.

Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü’nün (ICAO) 2030 vizyonu, sürdürülebilir havacılık yakıtları ve diğer temiz enerji kaynakları sayesinde uluslararası havacılıkta, temiz enerji kullanılmayan referans duruma göre yüzde 5 karbondioksit emisyon azaltımı sağlanmasını öngörüyor.

Ancak hava taksi ve genel havacılık faaliyetlerinin kapsama alınması, tek başına yüzde 5’lik azaltım oranının aşılacağı anlamına gelmiyor. Bu faaliyetlerin toplam havacılık yakıtı tüketimindeki payının da değerlendirilmesi gerekiyor.

Üstelik ICAO’nun söz konusu hedefi, ülkeler için doğrudan bağlayıcı bir zorunluluk değil, küresel ölçekte benimsenmiş ortak bir vizyon niteliği taşıyor.

Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık yakıtı alanında düzenleme geliştirmesi, havacılık sektörünün çevresel etkilerinin azaltılması açısından önemli bir adım olarak görülüyor.

Ancak uygulamanın dünyada ilk olduğu yönündeki açıklamalar, Bakanlık ile Genel Müdürlük tarafından dile getirilen farklı rakamlar ve merkezi takip sisteminin mevcut durumuna ilişkin belirsizlikler, kamuoyunun yanıt beklediği soruları artırıyor.

Özellikle 2026 ve 2027 yılları için hangi emisyon azaltım hedeflerinin geçerli olduğu, merkezi takip sisteminin fiilen çalışıp çalışmadığı ve 2030 yılına kadar hedeflerin hangi takvimle artırılacağı konusunda SHGM’nin ayrıntılı açıklama yapması bekleniyor.

TÜRKİYE'DEN "SAF" HAMLESİ COP31'de sürdürülebilirlik ve karbon salınımıyla mücadele gündemin önemli başlıkları arasında yer alıyor. Bu kapsamda havacılık sektöründe de çevreci yakıt kullanımına yönelik çalışmalar hız kazanıyor.

Türkiye, sürdürülebilir havacılık yakıtı saf konusunda dünyada bir ilke imza attı. Detayları 24 muhabiri Gülistan Yazbaşı, konuğu Sivil Havacılık Genel Müdürü Prof. Dr. Kemal Yüksek ile aktardı.