Kolomb’un mutluluğu

Günlük sosyal medya gezintilerinden birinde ilginç bir söze rastladım. Instagram paylaşımı şuydu: “Dostoyevski Budala romanında şöyle demişti; İnsanlar arzularını sever, arzuladıklarını değil. Kolomb Amerika’yı keşfedince mutlu olmadı, onu ararken mutluydu.” Doğrusunu ifade etmek gerekirse sosyal medya mecralarında yazılıp çizilenlere kuşkuyla yaklaşmışımdır, zira sabıka dosyaları bana göre de hayli kabarıktır, öyle ki bazen doğrular bile maalesef yalanın diliyle söylendi.

Misalen Hz. Ali, Mevlana, Yunus veya yakın dönem şairlerimizden Can Yücel’in kabirlerinden seslenme imkanı olsaydı eğer, sosyal medya kullanıcılarına “Bize mal ettikleriniz iyi, hoş, tumturaklı, süslü sözler ama çocuklar bu lafları biz söylemedik, etmeyin, eylemeyin” filan diye sesleneceklerini düşünürüm hep.

Bu bakımdan yazıma konu edindiğim sözün Dostoyevski Usta tarafından söylenip söylenmediğini bazı kaynaklardan kontrol etme gereği hissettim, doğruymuş, üstad bahsedilen ve benim maalesef henüz okumadığım romanında böyle bir tespitte bulunmuş. İçim rahat bu söz üstüne birkaç cümle edebilirim artık.

Kuşkusuz 1881’de ölen Dostoyevski, Kolomb’un 1492 tarihinde Kastilya Limanı’ndan okyanusa açılan üç gemisinden birinde, Nina, Pinta yahut Santa Maria’da değildi, dolayısıyla onun halet-i ruhiyesini birebir gözlemleyip bundan bir sonuç çıkaramazdı. Ama iyi romancılar böyledir sınır tanımaz hayal güçleriyle yüzyıllar öncesine adeta ışınlanır, zaman mekan onlar için geçerli değildir.

Baksanıza romancı, büyük kaşif ve denizcinin yanında bitivermiş ve onu gayet iyi anlamış ve anlatmış. Engin denizlerdeki zorlu yolculukları Kolomb’a yaptırtan onun iddialı, belki biraz maceracı ve kesinlikle kaşif ruhu ve yüreğindeki sevdası idi.

El değmedik, ayak basılmadık yeni yurtlar, topraklar keşfedip buralardaki zenginliği ülkesine taşıyarak şan,şöhret kazanmak yani başarmak arzusu ve hedefiyle yola çıkan Kolomb yolculuğu sırasında mutluydu, varış noktasında karşılaştığı yahut elde ettiği sonuçla değil. Benim Dostoyevski’nin sözlerinden çıkardığım ders buydu nitekim ‘Yeni Dünya’yı keşfeden Büyük Kaşif’in büyük keşfi sonrası başına gelenler bu yargıyı doğrular niteliktedir zira hazretin başına gelenler pişmiş tavuğun başına gelmemiş hapsedilip, zındanlara bile atılmıştır.

İnsanlar arzularının ruhlarına verdiği şevki severler, bu tek kişilik bir gösteri gibidir başkaca seyirci alınmaz salona. Arzuladığı şeyi elde edip edememesi, yahut elde ettiğinde bunun onu tatmin edip etmemesinin de bir önemi yoktur belki de.

Anlatılmak veya vurgulanmak istenen şey bir süreç, yukarıda da değindiğim üzere, bir yolculuktur. Maddi manevi bütün kapasite, enerji ve coşkusuyla bir şeylerin peşinden koşturup emek veren insanlar hem ideal hem de mutlu insan sayılmalıdır belki.

Bir bakıma menzilin kıymet-i harbiyesi yok seyrü seferin düzgün ve dikkatli yapılmasıdır aslolan. Tasavvufta da ‘Seyru Süluk’ kavramı vardır ki bu esasta manevi yolculuğu anlatır. Yolculuğu hakkıyla, layık-ı veçhile yapamayan, bu meşakkatli yolculuğun gerektirdiği donanımda olmayan kimse menzile yani Hakka ulaşamaz.

İnsanoğlu aceleci ve konformisttir, amacına bir an önce ve hem de kolay yoldan ve mümkünse de zahmetsizce ulaşmak ister, bu mümkün olmayınca da çabucak demoralize olur, yarıştan kopar bazen hayata küser. Kararlılıkla, sabırla, sebatla, cesaretle, akılla ve asla yılmadan yürüyüş sürdürmek her faniye nasip olmaz, hep denilegeldiği gibi hiçbir başarı tesadüfi değildir.

Peki her başarı sahibine mutluluk getirir mi? Sorusuna verilecek cevap elbette hayırdır ama başarıya giden yolu doğru adımlayan kişi yine gönençlidir en azından bedbaht değildir. İdealleri uğruna engin okyanuslara yelken açan Kristof Kolomb’un gemilerinin demir attığı yer onu mutlu etmeye yetti mi bilinmez ama sancak gemisi Santa Maria’nın pruvasında sonsuz ufkun ardındakini görmeye çalışan büyük adamın hissettiklerini azbuçuk da olsa duyumsamak kanımca her şeye bedel. Selam olsun o büyük kaptana…