Derinkuyu İlçesinde Yerel Ağız Özellikleri

Derinkuyu ve çevresi, dil ve anlatım özellikleri bakımından iç Anadolu karakteristiğini gösterir. Derinkuyu halkının kullandığı dil; kurallı Anadolu Türkçesinden, en alt düzeyde bölgede ağız olarak farklılaşır. Ses bilgisi bakımından, halkın kullandığı dil de temel ünlü ve ünsüz seslerin, farklı vurgu ve tonlarından kaynaklanan çeşitleri bulunmaktadır.

Derinkuyu halk dili içerisinde bulunan kelime haznesi Türkçe'nin genel kurallarıyla paralellik gösterir. Derinkuyu kültür ortamındaki Türkçe kelimeler, diğer yörelerden giren kelimelere oranla sayısal bir üstünlük gösterir.

Yeniden kültürleşme sürecinde dıştan gelen etkiler, anonim yapıdaki kelime üreticiliğini kısırlaştırmıştır. Birçok detay kelimeler genellemeye yönelik yaklaşımlar dolayısıyla yok olmuştur.

Derinkuyu'da halk tarafından kullanılan bazı kelimeler bir takım harf değişikliğine maruz kalmıştır. Bu kelimelerin bir kısmını şöyle sıralayabiliriz.

Aşağıdaki bazı kelimelerin önseslerinde görülen bazı harf değişimlerine örnekler:

Pahla=vs. b-p, cuvap=cevap: e-u, çöşme= çeşme: e-ö değişimi vs. Bazı kelimelerde "h" düşmesi görülür: Mamıt= Mahmut, Memet=Mehmet. Sesen= seksen kelimesinde de "k" düşmesi görülmektedir.

Ünsüzlerin düşmesiyle kendinden önceki ünlüleri uzatan kelimelere de şu örnekleri verebiliriz: sös=sus, suvan=soğan, şinci=şimdi... vs.

Bakla / Pahla Cevap / Cuvap Çeşme / Çöşme Doktor / Tohdur Ekşi / Eşgi Elektrik / Aletirik Enteri / Entari Hamur / Hamır Hatice / Hatca Hani / Hanı Lanet / Nalet Mahmut / Mamıt Mehmet / Memet Mezar / Mezer Pamuk / Pambıh Patates / Pateyiz Peynir / Pendir Seksen / Sasen Sus / Sös Soğan / Suvan Şimdi / Hinci Tırnak / Dınnah Zerdali / Zerdeli

DERİNKUYU İLE BAZI YERLER ARASINDAKİ AĞIZ BENZERLİKLERİ

Derinkuyu' da söylenen kelimelerden bazıları yurdumuzun değişik yerlerinde de söylenmektedir. Bu kelimelerden bazıları anlam olarak aynı olduğu halde bazıları da birbirini yakındır.

Derinkuyu ve Hatay ili çevresi ile Yozgat, Kahramanmaraş ve Kayseri illeri arasındaki bazı ortak ve yakın (benzer) kelimelerden örnekler:

DERİNKUYU HATAY K. MARAŞ YOZGAT KAYSERİ VE ÇEVRESİ

kössü / köştu kermen / kirmen / kirmen zibil / zibil / zibillik / zibil horanta / horanta / horanta / horanta bildir / bıldır / bıldır / bildir göynek / göynek / göynek işlik / işlik / işlik guluç / gulunç / gulunç çepel / çepel / çepel çimmek / çimmek / çimmek sındı / sındı / sındı zahar / zahar / zahar esbab / esbab / esbap tengerlek / tingirlek / tengerlek zibil / zibil / zibillik elöpen / elöpen gıran / gırak kezzek / kezzek yumuş / yumuş heybe / hağbe essah / esah fitlemek / fitvermek / fitlemek gidişmek / gicişmek / gicişmek he / heye / he / heye

Börtlemek Çimmek Çingil Damızlık Emenmek Gicişmek Horanta İtee İvmek- Evmek Olçum Pırtı Siftinmek Tekdurmak Tepelik Üleşmek Yekinmek

Derinkuyu'da kullanılan kelimeler incelendiğinde yaşayan günümüz Türkçesi hâkim olduğu kadar Osmanlıca, Arapça kelimeler olduğu gibi yörüklerin kullandığı kelimelerin varlığı da dikkat çeker.

Dilin, toplumun kültür varlığı açısından önemli bir yeri olduğundan hareketle toplumun kendi duruşu ve kimliğinin de bir göstergesidir, bu durum.

Derinkuyu'ya gelen ailelerin nerelerden geldiklerine ve kimliklerini belirlemede kullanılan dilin önemi de büyüktür. Nitekim Kayseri, Yozgat, Aksaray, Kırşehir, Kahramanmaraş ve hatta Hatay yöresinin ağız benzerlikleri Derinkuyu ile de örtüşmektedir.

Yurdumuzun değişik yerlerinden gelip Derinkuyu'ya yerleşen ailelerin dil benzerlikleri de nitekim bunun bir ispatı olmalıdır.

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Markanızı büyütmek, işletmenizi daha geniş kitlelere ulaştırmak veya markaların reklamlarını sergilemek için güçlü bir açık hava reklam alanı! 300×50...

Hatasız ve sıfır ayarında 6 sandalyeli toplantı ve yemek masası takımı satışta... Modern tasarımıyla dikkat çeken masa takımı, toplantı alanları ve y...

Hatasız ve az kullanılmış Daygas 55 kW ısıtıcı, uygun alıcıya satılıktır. Daygas marka 55 kW ısıtıcı, temiz ve sorunsuz durumuyla satışa sunulmuştur....