Ankara'nın çok sesli müzik devrimi: Musiki Muallim Mektebi

Ankara’nın başkent ilan edilmesinin ardından kentin fiziksel inşası kadar kültürel inşası da Cumhuriyet kadrolarının en büyük hedeflerinden biriydi. Bu kültürel inşanın en önemli ayaklarından biri olan çok sesli müziğin Anadolu’ya yayılması projesi, 1924 yılında Cebeci semtinde kurulan Musiki Muallim Mektebi ile resmiyet kazandı.1 Eylül 1924'te ortaokul seviyesinde müzik öğretmeni yetiştirmek amacıyla açılan bu kurum, sadece bir eğitim yuvası değil, aynı zamanda yeni devletin müzik politikasının laboratuvarı işlevini gördü.

Araştırmalar, Türkiye'nin ilk modern konservatuvarına giden yolun tamamen bu kurumun koridorlarında döşendiğini ortaya koyuyor. KERPİÇ EVLERDEN ERNST EGLİ'NİN MODERN MİMARLIĞINAMusiki Muallim Mektebi, eğitim hayatına Cebeci'de bulunan üç adet mütevazı kerpiç evde, Riyaset-i Cumhur Musiki Heyeti (bugünkü Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası) üyelerinin eğitmenliğinde başladı.

Kurumun ilk müdürü, İstiklal Marşı'nın bestecisi Osman Zeki Üngör oldu. Öğrenci sayısının artması ve müzik eğitiminin gerektirdiği akustik ihtiyaçlar doğrultusunda, 1927 yılında İsviçreli mimar Ernst Arnold Egli'ye yeni bir bina sipariş edildi.

1929 yılında tamamlanan bu yapı, Ankara'nın erken Cumhuriyet dönemi modern mimarisinin en özgün örneklerinden biri haline geldi. İç avlusu, geniş pencereleri, özel yalıtımlı çalışma odaları ve konser salonuyla bina, Cebeci semtinin o dönemki çamurlu yolları arasında modernleşmenin anıtsal bir sembolü olarak yükseldi.

PAUL HİNDEMİTH VE KONSERVATUVARA DÖNÜŞÜM1930'lu yıllara gelindiğinde, kurumun kapasitesini ve vizyonunu uluslararası standartlara taşımak için dönemin Milli Eğitim Bakanlığı harekete geçti. 1935 yılında ünlü Alman besteci ve müzik kuramcısı Paul Hindemith Ankara'ya davet edildi.

Hindemith'in hazırladığı raporlar doğrultusunda, Musiki Muallim Mektebi'nin altyapısı kullanılarak 1936 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı'nın temelleri atıldı. Eduard Zuckmayer ve Carl Ebert gibi Nazi Almanyası'ndan kaçan alanında uzman yabancı müzisyen ve tiyatrocuların da kadroya katılmasıyla, Cebeci'deki bu bina Türkiye'nin ilk opera, bale ve senfoni sanatçılarının yetiştiği bir ekole dönüştü.

GÜNÜMÜZDEKİ DURUMU: MAMAK'TA KALAN HAFIZA1938'de Musiki Muallim Mektebi'nin doğrudan Ankara Devlet Konservatuvarı'na bağlanmasının ardından, yapı uzun yıllar konservatuvar binası olarak hizmet verdi. 1980'li yıllarda konservatuvarın Hacettepe Üniversitesi'ne taşınmasıyla bina, Mamak Belediyesi'ne devredildi.

Uzun süre "Mamak Kültür Merkezi" olarak kullanılan tarihi yapı, son yıllarda belediye tarafından gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarıyla aslına uygun şekilde yenilenerek orijinal ismi olan "Musiki Muallim Mektebi" tabelasına yeniden kavuştu. Günümüzde bina, yerel halka yönelik sanat ve meslek edindirme kurslarına, tiyatro gösterimlerine ve konserlere ev sahipliği yaparak müzik ve sanatla olan tarihi bağını sürdürmeye çalışıyor.