DSÖ, sel sonrası ruh sağlığı desteğinin afet planlarında yer almasını öneriyor

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Avrupa Bölge Ofisi, sel ve benzeri afetlere hazırlık planlarında ruh sağlığı desteğinin nasıl sunulacağının önceden belirlenmesini önerdi. Öneri, afetin hemen ardından verilen desteğin toparlanma döneminde de sürdürülmesini ve ihtiyaç duyan kişilerin uzman ruh sağlığı hizmetlerine yönlendirilmesini kapsıyor.

Antalya’daki Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) sürerken 10 Kasım 2026’da yayımlanan rapor, DSÖ Avrupa Bölgesi’nde 15 ülkeden 20 uygulamayı ele alıyor. Altı uygulama, başta seller olmak üzere ani iklim tehlikelerinin ardından acil ruh sağlığı hizmetleri ve psikososyal destek sunmaya odaklandı.

Diğer 14 uygulama, iklim değişikliğiyle bağlantılı güçlükler karşısında ruh sağlığını ve toplumların bu güçlüklerle başa çıkma kapasitesini güçlendirmeyi amaçladı.

DSÖ, uygulamaların sonuçlarına ilişkin kanıtların ve değerlendirmelerin sınırlı olduğunu belirtiyor. Vaka örnekleri, hizmetlerin nasıl düzenlendiğini gösteriyor. Hangi uygulamanın daha etkili olduğunu belirlemek için karşılaştırmalı verilere ihtiyaç var.

Slovenya’da gezici ekipler ve telefon hatları devreye girdi

Slovenya’da 2023 sellerinin ardından kamu kurumları, sağlık çalışanları, insani yardım kuruluşları ve yerel gruplar birlikte çalıştı. Selden etkilenenlere gezici ruh sağlığı ekipleri ve telefon destek hatlarıyla ulaşıldı.

Topluluk etkinlikleri düzenlendi ve gündelik ihtiyaçlar için yardım sağlandı. Psikososyal destek, acil müdahale dönemi sona erdikten sonra da sürdü.

İlk destekten uzman bakımına geçiş

DSÖ, afet sonrasında kolay erişilebilen destek sunulmasını ve uzman bakımı gerektiğinde izlenecek yolun açık olmasını öneriyor. Afet planlarında bunun somut karşılığı, ilk desteği hangi ekibin vereceğinin, uzman değerlendirmesi gerektiğinde yönlendirmeyi kimin yapacağının ve hangi sağlık biriminin devreye gireceğinin önceden belirlenmesi.

Türkiye Afet Müdahale Planı’nda psikososyal destek için bir afet grubu bulunuyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonundaki grubun görevleri arasında afetten etkilenenlerin ihtiyaçlarını belirlemek ve uzmanlaşmış psikososyal destek sunmak yer alıyor.

Sağlık Bakanlığı da grubun destek ortakları arasında. DSÖ’nün önerisi, bu yapı içinde sahada ilk desteği veren ekiplerle uzman ruh sağlığı hizmetleri arasındaki yönlendirme sürecine odaklanıyor.

KAYNAKLAR

3. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. Afet ve Acil Durumlarda Psikososyal Destek Akreditasyon Kılavuzu. İkinci sürüm, 2024.