Prof. Dr. Lorenzo Lozzi Gallo: Orta Çağ İzlanda’sında kıtlığın bedelini yenidoğanlar ödedi

Haber Üsküdar: Erhan Avşar ve Busenaz Demiray

Üsküdar Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Maria Pia Ester Cristaldi ve Queen’s University Belfast’tan Dr. Elisa Ramazzina’nın birlikte düzenledikleri uluslararası seminerde, Orta Çağ İzlanda’sında kaynak kıtlığı ve nüfus baskısının yenidoğanların yaşam hakkına etkisi ele alındı.

İtalya’daki Pegaso Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Lorenzo Lozzi Gallo, bebeklerin terk edilmesinin dönemin ekonomik koşulları, toplumsal gelenekleri ve hukuk sistemiyle ilişkisini tarihsel kaynaklar üzerinden değerlendirdi.

Orta Çağ İzlanda’sında sınırlı doğal kaynaklar, zorlu iklim koşulları ve beslenme imkânlarının yetersizliği, toplumun yaşam mücadelesini derinden etkiledi. Bu koşulların en ağır sonuçlarından biri ise yeni doğan bebeklerin terk edilmesi uygulaması oldu.

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Maria Pia Ester Cristaldi ile Queen’s University Belfast akademisyeni Dr. Elisa Ramazzina’nın birlikte organize ettikleri Entangled Histories (İç İçe Geçmiş Tarihler) seminer serisinde, bu çarpıcı tarihsel uygulamanın ekonomik, toplumsal ve hukuki boyutları masaya yatırıldı.

12 Kasım 2026 tarihinde çevrimiçi gerçekleştirilen ve “Sınırlar ve Sürdürülebilirlik: Zaman ve Mekân Boyunca İnsan ve Doğal Kaynaklar” başlığını taşıyan etkinliğin konuğu, İtalya’daki Pegaso Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr.

Lorenzo Lozzi Gallo oldu. Gallo, “Orta Çağ İzlanda’sında Sürdürülebilirlik ve Doğum Sonrası Kürtaj” başlıklı sunumunda, Hristiyanlığın kabulünden önceki bebek terk etme geleneğini ve din değişiminin ardından yaşanan hukuki dönüşümü anlattı.

Sınırlı kaynaklar hayatta kalma mücadelesini ağırlaştırdı

İzlanda’ya 10. yüzyılda ağırlıklı olarak Norveç’ten gelen toplulukların yerleştiğini belirten Gallo, adanın sert ikliminin ve sınırlı doğal kaynaklarının yaşam koşullarını zorlaştırdığını ifade etti. Norveç’te geniş ormanlık alanlara ve daha çeşitli tarım olanaklarına alışkın olan yerleşimcilerin, İzlanda’da aynı imkânlara sahip olmadıklarını aktardı.

İlk yerleşimlerin ardından adadaki ormanların önemli ölçüde azaldığına dikkat çeken Gallo, tarihsel kaynaklardan örnekler verdi. Bu kaynaklarda, ilk yerleşimcilerin adaya geldiklerinde geniş ormanlık alanlarla karşılaştıklarının aktarılması, zaman içerisinde yaşanan çevresel değişimin anlaşılması açısından önem taşıyor.

Gallo, İzlanda’da bal üretiminin mümkün olmadığını, çavdar gibi bazı tarım ürünlerinin yetiştirilmesinin de coğrafi koşullar nedeniyle son derece güç olduğunu belirtti. Ayrıca evlerin içindekilerle birlikte ateşe verilmesini ifade eden brenna inni uygulamasının da kaynak kaybına ve açlık tehlikesine yol açabildiğini anlattı.

Tüm bu koşulların beslenme olanaklarını sınırlandırdığını vurgulayan Gallo, kıtlığın dönemin gündelik yaşamının bir parçası hâline gelmiş olabileceğine işaret etti.

Beslemek, hayatta tutmak anlamına geliyordu

Sunumda dönemin dil yapısı üzerinden toplumsal sorumluluklara da dikkat çekildi. Gallo, Ortak Cermencedeki nazjan fiilinin hem “beslemek” hem de “kurtarmak” anlamlarını taşıdığını belirtti. Eski Norsçadaki fœða ve ala fiillerinin de beslemek, büyütmek ve çocuk yetiştirmek kavramlarıyla ilişkili olduğunu aktardı.

Bu dilsel bağlantının, dönemin toplumunda çocuk yetiştirmenin yalnızca ailevi bir görev değil, doğrudan hayatta kalmayla ilgili bir sorumluluk olduğunu gösterdiğini belirten Gallo, “Çocuğu beslemezseniz eğitim söz konusu bile olamaz” ifadelerini kullandı.

Bebeğin yaşamı ve hukuki statüsünde babanın kararı etkiliydi

Seminerin dikkat çeken bölümlerinden birini, yenidoğanların terk edilmesinin dönemin hukuk sistemi içerisindeki yeri oluşturdu. Gallo, İzlanda’nın Hristiyanlığı kabul etmesinin ardından eski geleneklerin hemen ortadan kalkmadığını, bazı uygulamaların belirli koşullar altında sürdürülmesine izin verildiğini anlattı.

Íslendingabók ve Kristni saga gibi kaynaklara göre, Hristiyanlaşma sürecinin ilk dönemlerinde bebeklerin terk edilmesi geleneği varlığını sürdürdü. At eti tüketimi ve eski inançlara ilişkin bazı ibadetlerin özel alanlarda devam etmesine izin verilmesi de bu geçiş döneminin örnekleri arasında yer aldı.

12. yüzyıla ait Grágás hukuk metinlerine değinen Gallo, bebeğin hukuki statüsünün beslenmesi ve babası tarafından kabul edilmesiyle yakından ilişkili olduğunu belirtti. Evlilik içinde dünyaya gelen bir bebeğin dahi beslenmeden hayatını kaybetmesi durumunda mirasçı kabul edilmediğini aktardı.

Gallo, Eski Norsçadaki bera út ifadesinin bebeğin dışarı çıkarılması ve topluluktan dışlanması anlamına geldiğini de açıkladı. Bu uygulama, dönemin hukuk anlayışında bebeğin yalnızca dünyaya gelmesinin değil, beslenmesinin ve topluluk tarafından kabul edilmesinin de belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.

İzlanda destanları terk edilen bebeklerin hikâyelerini aktarıyor

Gallo, Orta Çağ İzlanda’sındaki uygulamaları açıklarken Ragnars saga, Finnboga saga ramma ve Þorsteins þáttr uxafóts gibi destanlardan örnekler sundu. Bu anlatılarda bazı bebeklerin taşlarla çevrili küçük alanlara bırakıldığı, bazı durumlarda ise terk edilen çocukların kurtarıldığı aktarıldı.

Finnboga saga ramma anlatısında terk edilen bebeğin ağzına et konulması dikkat çeken ayrıntılardan biri oldu. Gallo, bu davranışın terk etme kararına yönelik bir itiraz mı yoksa dönemin geleneksel uygulamalarından biri mi olduğunun henüz kesin olarak açıklanamadığını belirtti.

Ragnars saga anlatısında ise bebeğin babaya sunulmasının ardından isim verme töreninin gerçekleştirildiği ifade edildi. Tören sırasında bebeğin üzerine su serpilmesi uygulamasının, daha sonraki Hristiyan vaftiziyle benzerlik taşıdığına dikkat çekildi.

Bununla birlikte Gallo, destanların edebî niteliği nedeniyle bu anlatılardan hareketle bütün İzlanda toplumuna ilişkin kesin sonuçlara ulaşmanın güç olduğunu vurguladı.

Hristiyanlaşma toplumsal anlayışı nasıl değiştirdi?

Hristiyanlığın yayılmasıyla birlikte merhamet, dayanışma ve şefkat gibi değerlerin toplumsal hayatta daha fazla önem kazandığını savunan Gallo, sunumunda Viking yağmaları sırasında bebeklere zarar vermeyi reddettiği için arkadaşlarının alayına maruz kalan ve Barnakarl (bebeklerin adamı) olarak anılan bir kişinin hikâyesini de paylaştı.

Akademisyen, geçmişteki uygulamaların günümüz değerleriyle değerlendirilirken dönemin ekonomik, kültürel ve toplumsal koşullarının göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtti. Seminer, Orta Çağ İzlanda’sında doğal kaynakların sınırlılığının, toplumsal kabullerin ve hukuk anlayışının çocukların yaşamı üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerin ardından soru-cevap bölümüyle sona erdi.

Radyo, Televizyon ve Sinema öğrencileri mezuniyet projelerini sundu

Neslihan Muradoğlu: Yeni nesil anlam ve değer arıyor

Tasarımda Kariyer ve Eğitim etkinliği gerçekleşti

Wily İstanbul Kurucu Ortağı Serkan Ün, Reklam Atölyesi’nde öğrencilerle buluştu

Erim Savaş, Radyo, Televizyon ve Sinema öğrencilerine ses kayıt sürecinin inceliklerini anlattı

Prof. Dr. Hasip Pektaş: Fotoğrafta önemli olan o anı yakalayabilmektir

Sempozyumun 31.