Atatürk Orman Çiftliği'nin unutulan gastronomik hafızası

Ankara denilince akla gelen ilk kurumlardan biri olan Atatürk Orman Çiftliği (AOÇ), günümüzde çoğunlukla arazilerinin imara açılması, yeni yolların geçirilmesi veya siyasi tartışmalarla gündeme geliyor. Ancak 1930'lardan 1990'ların sonuna kadar AOÇ, Ankaralılar için siyasi bir simge olmaktan ziyade, hafta sonu ritüellerinin, taze gıdanın ve "ulaşılabilir kalitenin" kentsel merkeziydi.

Bu devasa arazinin Ankaralıların gündelik hayatındaki yeri, sadece bir mesire alanı değil, aynı zamanda başkentin en güçlü "gastronomik hafızasını" oluşturuyordu. CAM ŞİŞELERDEKİ ÇOCUKLUKAOÇ'nin Ankaralıların evlerine giren en doğrudan ürünü, kalın cam şişelerde satılan günlük pastörize sütlerdi.

1980'li ve 90'lı yıllarda, sabahın erken saatlerinde mahalle bakkallarına kasalarla bırakılan ve üzerinde alüminyum folyo kapağı bulunan bu şişeler, kentin tüketim kültürünün simgelerinden biriydi. AOÇ dondurması, keçi peyniri, balı ve şarabı kentin elit zümresinden işçi sınıfına kadar geniş bir yelpazede tüketiliyordu.

Bugün market raflarında AOÇ logolu bazı ürünler bulunmaya devam etse de, o dönemin doğrudan üretim/tüketim bağı ve üretim çeşitliliği büyük ölçüde daralmış durumda. KAPANAN BİR KENT KÜRSÜSÜ: MERKEZ LOKANTASIAOÇ'nin sosyal hafızasındaki en büyük yara ise kuşkusuz Merkez Lokantası'nın kapanmasıdır.

1933 yılında bizzat Atatürk'ün talimatıyla kurulan ve uzun yıllar "Ankara'nın en nezih buluşma noktası" olarak kabul edilen Merkez Lokantası; milletvekillerinin, yabancı diplomatların ve Ankaralı ailelerin yan yana yemek yediği bir "kentsel kürsü" işlevi görüyordu. Tarihi ahşap dokusu, geniş salonu ve çiftliğin kendi ürettiği malzemelerle hazırlanan menüsüyle uzun yıllar hizmet veren lokanta, mülkiyet ve kiralama anlaşmazlıkları nedeniyle 2013 yılında kapılarını tamamen kapattı.

2 yıl kapalı kalan Merkez Lokantası 2015 yılında "Kaşıbeyaz" ismiyle yeniden hizmet vermeye başlamıştı. 2026'nın mart ayında işletme modelindeki değişiklikle beraber eski ismine geri dönen tarihi restoranın tabelası, franchise anlaşmasının sona ermesiyle birlikte yeniden "AOÇ Merkez Lokantası" olarak güncellendi.

SANAYİ VE ÜRETİM HAFIZASI YOK OLUYORTarım ve Orman Bakanlığı'nın güncel verilerine göre AOÇ, bugün hala fidan, bal, meyve suyu ve süt ürünleri üretimine kısıtlı kapasiteyle devam ediyor. Ancak eski "Şarap, Bira ve Soda Fabrikası" ile "Süt Fabrikası" binaları ya işlevsiz kaldı ya da yıkılarak yerlerine farklı kamu binaları inşa edildi.

Çiftliğin kendi içindeki kapalı tarım ve gıda üretim döngüsü, kentsel baskılar karşısında büyük ölçüde kırıldı.