Okullarda sınav sistemi değişti! MEB'den dikkat çeken yeni karar

Milyonlarca öğrenciyi, veliyi ve öğretmeni ilgilendiren önemli bir eğitim düzenlemesi yürürlüğe girdi. Millî Eğitim Bakanlığı, okullardaki sınav uygulamalarından ortak yazılılara, yapay zekâ kullanımından ulusal ve uluslararası öğrenci değerlendirme araştırmalarına kadar birçok konuda yeni kurallar belirledi.

Yeni yönetmelikle sınavların nasıl yapılacağı, öğrencilerin başarılarının nasıl değerlendirileceği ve ortak sınavların hangi esaslara göre uygulanacağı yeniden düzenlendi.

14 Kasım 2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, eğitim sisteminde ölçme ve değerlendirme uygulamalarına ilişkin önemli değişiklikler içeriyor.

Yeni düzenlemeyle okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarındaki ölçme ve değerlendirme faaliyetlerinin kapsamı yeniden belirlenirken, ülke geneli ortak yazılı sınavlar ve okul geneli ortak yazılı sınavlara ilişkin hükümler de güncellendi.

OKULLARDA SINAV SİSTEMİNDE YENİ DÖNEMMEB'in yeni yönetmeliğinde sınavların temel amacı öğrencilerin öğrenme çıktıları, kazanımları ve becerileri ne ölçüde edindiğinin belirlenmesi olarak açıklandı.

Ölçme ve değerlendirme uygulamalarının yalnızca not vermek amacıyla değil, öğrencilerin öğrenme süreçlerindeki gelişimini takip etmek, ihtiyaçlarını belirlemek ve öğretim süreçlerini geliştirmek için yapılması öngörüldü.

Yeni düzenlemede okul öncesi ve ilkokullara ilişkin önemli bir hüküm de korundu. Buna göre bu eğitim kademelerinde herhangi bir ad altında sınav yapılamayacak.

Bu kademelerde ölçme ve değerlendirmenin temel amacı öğrencilerin bilişsel, fiziksel, sosyal ve duygusal gelişimlerinin süreç içerisinde izlenmesi ve desteklenmesi olacak.

SINAV SONUÇLARIYLA ÖĞRENCİLER ARASINDA SIRALAMA YAPILAMAYACAKYönetmelikte dikkat çeken değişikliklerden biri de öğrencilerin başarılarının değerlendirilme biçimiyle ilgili oldu.

Yeni düzenlemeye göre ölçme ve değerlendirme uygulamalarından elde edilen sonuçlar; öğrenciler, sınıflar, okullar veya iller arasında sıralama, karşılaştırma ya da kıyaslama yapmak amacıyla kullanılamayacak.

Bu hükümle birlikte sınav sonuçlarının temel olarak öğrencilerin öğrenme düzeylerini belirlemek, eksiklerini tespit etmek ve eğitim süreçlerini geliştirmek amacıyla kullanılması esas alındı.

Ayrıca sınav, ölçme ve yerleştirme işlemlerinin güvenirlik, gizlilik ve tarafsızlık ilkeleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerektiği belirtildi.

YAPAY ZEKÂ SINAV SÜREÇLERİNDE KULLANILABİLECEKYeni yönetmeliğin en dikkat çekici başlıklarından biri yapay zekâ oldu.

MEB tarafından yapılan düzenlemeyle soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerini desteklemek, bu süreçlerin etkinliğini artırmak amacıyla Bakanlıkça uygun görülen yapay zekâ araçlarının kullanılabilmesinin önü açıldı.

Bunun yanında ölçme ve değerlendirme faaliyetlerinin Bakanlık tarafından uygun görülen dijital sistemler ve araçlar kullanılarak kısmen veya tamamen elektronik ortamda yürütülebileceği hükme bağlandı.

Böylece eğitimde dijitalleşme sürecinin ölçme ve değerlendirme uygulamalarına da yansıtılması amaçlandı.

Ancak yönetmelik, yapay zekânın bütün sınavları hazırlayacağı veya değerlendireceği anlamına gelmiyor. Kullanılacak araçların Bakanlık tarafından uygun görülmesi gerekiyor.

OKULLARDA ORTAK SINAV UYGULAMASI NASIL OLACAK?Yeni düzenlemeyle okullarda yapılan sınavların ortak değerlendirmeye imkân verecek şekilde uygulanmasına ilişkin hükümler de değiştirildi.

Uygulamalı sınavlar hariç olmak üzere birden fazla şubede okutulan derslerin sınavlarının ortak yapılması esas olacak.

Bu sınavların şube ve sınıflar bazında analizleri gerçekleştirilecek. Konu ve öğrenme çıktısı eksikliği tespit edilen öğrencilerin durumları ise ders öğretmeni ve eğitim kurumu sınıf veya alan zümreleri tarafından yeniden değerlendirilecek.

Böylece aynı ders ve sınıf düzeyindeki öğrencilerin öğrenme durumlarının ortak ölçütler doğrultusunda değerlendirilmesi hedefleniyor.

Okullarda yapılacak ortak yazılı sınavların soruları da konu soru dağılım tablolarına göre hazırlanacak.

MEB, her dönem için konu soru dağılım tablolarını yayımlayacak. Bakanlık tarafından yayımlanmayan sınıf ve derslere ilişkin tablolar ise il sınıf ve alan zümreleri tarafından Ölçme Değerlendirme Merkezi Müdürlüğünün görüşü alınarak oluşturulacak.

SINAVLAR YAZILI YOKLAMA ŞEKLİNDE YAPILACAKYönetmelikte sınavların uygulanma biçimine ilişkin de dikkat çeken hükümler yer aldı.

Ülke geneli ortak yazılı sınavlar hariç olmak üzere okullarda gerçekleştirilecek tüm sınavların, cevaplarını öğrencilerin oluşturduğu ve farklı bilişsel düzeylerdeki öğrenme çıktılarını veya kazanımları ölçen maddelerden oluşan yazılı yoklama şeklinde yapılması öngörüldü.

Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dil derslerinde ise dört temel becerinin ölçülmesi esas olacak.

Bu derslerin sınavları dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerini ölçmek amacıyla yazılı ve uygulamalı olarak gerçekleştirilecek.

Ülke geneli ortak yazılı sınav yapılması durumunda sınavın uygulamalı bölümü okul tarafından gerçekleştirilecek. Her iki sınavın sonuçları birlikte değerlendirilecek.

ÜLKE GENELİ ORTAK SINAVLARIN TAKVİMİ ÖNCEDEN AÇIKLANACAKMEB'in yeni düzenlemesinde ülke geneli ortak yazılı sınavların uygulanmasına ilişkin ayrı hükümler getirildi.

Bakanlık tarafından belirlenen sınıf düzeyleri ve derslerde ülke geneli ortak yazılı sınav yapılabilecek. Hangi sınıflarda ve hangi derslerde bu sınavların gerçekleştirileceği öğretim yılı başında ilan edilecek.

Ülke geneli ortak yazılı sınavlar için konu soru dağılım tabloları Millî Eğitim Bakanlığının ilgili genel müdürlüğü tarafından hazırlanarak öğrencilere duyurulacak.

Bakanlık tarafından ortak yapılmasına karar verilen sınavların dışında kalan sınavlar ise okul geneli ortak yazılı sınav olarak uygulanacak.

Kaynaştırma ve bütünleştirme yoluyla eğitimlerine devam eden öğrencilerin ölçme ve değerlendirme süreçlerinde ise Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) esas alınacak.

PISA, TIMSS VE ABİDE ARAŞTIRMALARINA YENİ DÜZENLEMEYönetmelik değişikliğiyle ulusal ve uluslararası öğrenci izleme araştırmaları da ayrı bir bölüm altında düzenlendi.

Ulusal izleme araştırmaları, farklı sınıf seviyelerindeki öğrencilerin öğretim programlarında yer alan öğrenme çıktıları, kazanımları ve becerilerinin takip edilmesi amacıyla gerçekleştirilecek.

Bu kapsamda dört temel araştırmaya yer verildi.

Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi (ABİDE) Araştırması, ili temsil edecek örneklem üzerinden iki yıllık döngüler halinde uygulanacak.

Dört Beceride Türkçe Dil Gelişimi İzleme Araştırması, ülkeyi temsil edecek örneklem üzerinden iki yılda bir gerçekleştirilecek.

Okul Tabanlı İzleme Araştırması ise Genel Müdürlük tarafından belirlenen sınıf düzeyleri ve derslerde, ülkeyi temsil edecek örneklem üzerinden her yıl yapılacak.

Okuryazarlık becerilerine yönelik izleme araştırmaları da iki yıllık döngüler halinde gerçekleştirilecek.

Bakanlık ihtiyaç duyulması halinde farklı ulusal izleme araştırmaları da düzenleyebilecek.

Uluslararası alanda ise Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) ve Uluslararası Matematik ve Fen Eğilimleri Araştırması (TIMSS) kapsamında yürütülecek çalışmalar yönetmelikte açıkça belirtildi.

PISA ve TIMSS araştırmaları ilgili genel müdürlük tarafından uygulanacak. Bu araştırmaların uluslararası raporlarıyla eş zamanlı olarak ulusal raporları da yayımlanacak.

SINAV TAKVİMİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILABİLECEKOkullarda sınavların Bakanlık tarafından belirlenen takvim doğrultusunda yapılması esas olacak.

Sınav tarihleri öğretim yılı başında okullar tarafından e-Okul üzerinden ilan edilecek.

Ancak mücbir sebepler nedeniyle sınavların belirlenen tarihlerde gerçekleştirilememesi durumunda valilikler sınav tarihlerini değiştirebilecek.

Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarında yoğunlaştırılmış eğitim programı uygulanan sınıflar, işletmelerde mesleki eğitime öğrenci gönderilen sınıflar ve mesleki eğitim merkezlerinde sınav tarihleri ilgili okul veya kurumlar tarafından belirlenecek.

Sınavlarla ilgili gerekli tedbirlerin alınmasından ise okul müdürlükleri sorumlu olacak.

YENİ YÖNETMELİK YÜRÜRLÜĞE GİRDİMillî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan Ölçme ve Değerlendirme Yönetmeliği değişikliği, 14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.

Yönetmelik hükümlerini Millî Eğitim Bakanı yürütecek.

Yeni düzenlemeyle okul sınavlarından ülke geneli ortak yazılılara, dijital ölçme araçlarından yapay zekâ kullanımına ve öğrenci izleme araştırmalarına kadar eğitim sistemindeki ölçme ve değerlendirme uygulamalarının kapsamı yeniden şekillendirildi.