İlaçta kur krizi yeniden patladı: Eczane eczane dolaşan hastalar çaresiz

Türkiye’de sonbahar aylarında sık sık gündeme gelen ilaç tedarik sorunu yeniden büyüdü. Eczacıların aktardığı bilgilere göre depresyon, epilepsi, tansiyon ve diyabet tedavisinde kullanılan bazı ilaçlardan aşılara, göz damlalarından kas ağrısı ürünlerine kadar çok sayıda ilaca erişimde sıkıntı yaşanıyor.

İlaçlarını bulamayan hastalar birden fazla eczaneyi dolaşmak zorunda kalırken, Tüm Eczacı İşverenler Sendikası (TEİS), sorunun temel nedenlerinden birinin ilaç fiyatlandırmasında kullanılan kur sistemi olduğunu savundu. Sendika, geçici müdahaleler yerine kalıcı bir fiyatlandırma modeline geçilmesi çağrısında bulundu.

Kronik hastalar ilaç arıyor

Eczacıların verdiği bilgilere göre depresyon, hipertansiyon, diyabet ve epilepsi tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar piyasada bulunamıyor ya da sınırlı miktarlarda temin edilebiliyor. Göz damlaları, bazı aşılar ve kas ağrılarında kullanılan ürünlerde de benzer sorunların yaşandığı belirtiliyor.

Özellikle düzenli ilaç kullanması gereken kronik hastalar açısından tedarik sorununun daha ciddi sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekiliyor. İlaçların zamanında temin edilememesi, hastaların tedavi programlarının aksaması riskini beraberinde getiriyor.

TEİS’ten ilaç bulunabilirliği uyarısı

TEİS Genel Başkanı Eczacı Nurten Saydan, ilaçların hem bulunabilir hem de vatandaş tarafından ulaşılabilir olmasının sağlık sistemi açısından kritik olduğunu belirtti. Saydan, “Bulunamayan ilaç, en pahalı ilaçtır” sözleriyle tedarik sorununun önemine dikkat çekti.

Sorunun uzun süredir devam ettiğini ifade eden Saydan, dönemsel önlemlerin yeterli olmadığını savundu. İlaç üretiminden ithalata ve eczanelere dağıtıma kadar bütün süreci kapsayan sürdürülebilir bir sistem kurulması gerektiğini belirtti.

Eşdeğeri olmayan ilaçlarda risk artıyor

TEİS’in dikkat çektiği bir başka sorun ise piyasada bulunamayan bazı ithal ilaçların Türkiye’de eşdeğerinin bulunmaması. Saydan, bu durumdaki hastaların ilaçlarına ulaşmak için kayıt dışı veya güvenilirliği belirsiz yöntemlere yönelebileceğini söyledi.

Kaçak yollarla temin edilen ilaçların saklama, taşıma ve içerik koşullarının denetlenememesi hasta güvenliği açısından ciddi risk oluşturabiliyor. TEİS, vatandaşların kontrolsüz kanallardan ilaç temin etmesinin önüne geçebilmek için piyasadaki ilaç bulunabilirliğinin artırılması gerektiğini vurguluyor.

TEİS’e göre tedarik sıkıntısının önemli nedenlerinden biri, ilaç fiyatlandırmasında kullanılan sabit Avro kuru ile piyasadaki döviz kuru arasındaki fark. Saydan, İlaç Fiyat Kararnamesi kapsamında kullanılan Avro kurunun 29,11 TL seviyesinde olduğunu, piyasa kurunun ise 55 TL’nin üzerinde bulunduğunu ifade etti.

Kur farkının özellikle ithal ilaçlar ve yurt dışından temin edilen hammaddelerde maliyet baskısını artırdığı savunuluyor. TEİS, bu nedenle bazı ürünlerin piyasaya sınırlı miktarda verildiğini veya tedarik zincirinde aksaklık yaşandığını ileri sürüyor.

Mevcut sistemin değiştirilmesi istendi

Nurten Saydan, mevcut ilaç fiyatlandırma sisteminin güncel ekonomik koşullara yeterince uyum sağlayamadığını belirterek yeni bir modele ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Fiyatlandırma mekanizmasının ilaç bulunabilirliğini güvence altına alacak biçimde yeniden düzenlenmesi gerektiğini ifade etti.

TEİS, sağlık otoriteleri, ilaç üreticileri, ithalatçılar, dağıtım kanalları ve eczacıların dahil olduğu kapsamlı bir sistem üzerinde çalışılması çağrısında bulundu. Amaç, ilaçların üretim ve ithalat sürecinden hastaya ulaşmasına kadar tüm zincirin sürdürülebilir hale getirilmesi olarak gösteriliyor.

Kalıcı çözüm çağrısı

Sendika, her yıl benzer dönemlerde tekrar eden ilaç tedarik sorunlarının geçici kur düzenlemeleriyle çözülmesinin yeterli olmadığını savunuyor. İlaç fiyatlarının belirlenmesinde güncel ekonomik koşulları daha hızlı yansıtan bir mekanizma oluşturulması talep ediliyor.

Eczacılar ise vatandaşların ilaç aramak için eczane eczane dolaşmak zorunda kalmaması ve özellikle kronik hastaların tedavilerinin kesintiye uğramaması için düzenlemelerin kısa sürede hayata geçirilmesini istiyor.