Ne umuldu ne oldu!

Fon krizinin gölgesinde TÜİK tarafından açıklanan ekim ayı enflasyonu memur ve memur emekli zam oranının hesaplanması, yeniden değerleme oranının tespiti ve TCMB’nin son PPK toplantısında vurguladığı enflasyonun ana eğilimindeki gerilemenin devamı açısından önem taşıyordu. TÜİK’in hesaplamasına göre ekim ayı TÜFE aylık bazda piyasanın medyan tahmininin üzerinde gelerek yüzde 2,6 seviyesinde gerçekleşirken, yıllık enflasyonun da yüzde 29,7’den yüzde 29,8’e yükselmesi resmi enflasyon rakamındaki dört aylık düşüşün sona erdiğini gösterdi.

ÜFE ise aylık yüzde 1,65 artarken, yıllık ÜFE’nin yüzde 27,4’te sabit kaldığı görüldü. Çekirdek göstergelerden TÜFE-B ve TÜFE-C’de de yıllık artışların yüzde 28,5 ve yüzde 28,3’e geriledi. Ekim ayında manşetin beklenti üzeri gelmesi elbette ki beklenti yönetimi açısından olumsuz bir durum.

TCMB’nin dikkate aldığı ana eğilim bağlamında çekirdek enflasyonun ise talep bu kadar düşükken hala yüzde 28’in üzerinde kalması kasım ayı için endişe verici bir durum olarak değerlendirilebilir. En yüksek aylık fiyat artışın halkın en çok harcadığı kalemler olan mevsimsel etkilerin belirgin olduğu giyim ve ayakkabı grubunda yüzde 12,6 ile gerçekleşirken bu grubu yüzde 3,5 ile gıda ve alkolsüz içecekler, yüzde 2,8 ile konut grubu ve yüzde 2,2 ile ulaşım izledi.

Gıda fiyatlarındaki yükselişte, önceki iki ayda gerileyen işlenmemiş gıda fiyatlarının ekimde yüzde 6 artması belirleyici oldu. Temel mal grubunda aylık yüzde 3,9, yıllık ise yüzde 15,9’dan yüzde 16,7’ye yükselerek bir hızlanma söz konusu olurken hizmetler tarafında aylık fiyat artışın yüzde 2,2’den yüzde 1’e, yıllık artış ise yüzde 37,7’den yüzde 36,6’ya gerilemenin mal grubundaki artışı dengelediği söylenebilir.

Ancak ana harcama gruplarında yıllık bazda en yüksek artışların, yapılması zorunlu olan harcamalar olan eğitimde yüzde 48,86 sağlık harcamalarındaki artışın ise yüzde 43,29 olarak hesaplanması, halkın yaşam yükünün resmi rakamlarda dahi arttığını ortaya koydu. Ekim ayı resmi enflasyon verisi ile 2027 için uygulanacak yeniden değerleme oranının da yüzde 27,83 olması gelecek zam yağmurunun habercisi oldu.

Üç yıldır uygulanmakta olan dezenflasyon politikası ile eylül ve ekim ayında yıllık enflasyon sınırlı bir azalışla yüzde 30’un altına düşse de enflasyon yüzde 30’lar seviyesine takılı kaldı. Oysaki 2026 tahmini OVP’de yüzde 28,4; 3.

Enflasyon Raporu’nda yüzde 28 olarak açıklanmıştı. Gözler şimdi 12 Kasım’da gerçekleşecek olan 4. Çeyrek Enflasyon Raporu’na çevrildi. Hem 4. Enflasyon Raporu hem de kasım ayı enflasyonu TCMB’nin aralık ayında vereceği faiz kararında etkili olacak.

Ancak iç talep her ne kadar enflasyon düşüşünü desteklese de enerji tarafı ve rezervlerdeki düşüş TCMB’nin faiz indirim alanını sınırlıyor. Öte yandan ekim ayı enflasyon verisi ücretleri açlık sınırının altında kalan dar gelirlinin geçim mücadelesinin zorlaşması nedeniyle ücret artışının miktarının tespiti açısından da önem taşıyor.

Açıklanan ekim ayı enflasyonu sonrası SGK ve Bağ-Kur emeklisinin alacağı dört aylık zam 8,29 olurken memur ve memur emeklisinin dört aylık zammı da yüzde 6,26 olarak netleşti. Ancak hükümetin emekli maaşlarına iyileştirme yapacağı çalışma ile emekliye verilecek zam oranı ve iyileştirme de ocak ayında netlik kazanacak.

Henüz ayrıntıları net olmasa da üzerinde durulan ilk senaryo tüm emekliler için enflasyon farkına eklenecek refah payı olacağı. Ayrıca geliri düşük emeklilere durumuna göre kira-yakıt-yol gibi yardımlar ek ödeme olarak nakit verileceği kamuoyuna yansıyan ilgiler arasında.

İkinci senaryo ise seyyanen zam. Seyyanen zam yapılırsa en düşük emekli maaşı alanların daha çok yararlanma olanağı doğuyor. Emeklilik dönemini geçim mücadelesi nedeniyle ikinci çalışma dönemi olarak geçirmek zorunda olan emekliler düşük gelir nedeniyle sosyal dışlanma yaşarken şimdilerde emekli maaşlarının iyileştirilmesi ve sosyal yardım hazırlıkları emeklilerin güçlü bir oy tabanı olduğunun kabulü olarak yorumlanabilir.