EGOD Başkanı Erkan: Volkswagen’den yeşil ışık gelirse gerekirse Almanya’ya gideriz

EGOD’un ilk kadın başkanı olan Deniz Erkan, erkek egemen otomotiv sektöründe kadınların daha çok söz sahibi olması yönündeki çalışmalarından, en önemli sorun olan ara eleman ihtiyacına, Pınarbaşı Yarış Pisti’nin kapatılmasından, hurda araç park sorununa kadar değişik alanlarda sorularımızı yanıtladı. Sürekli göç alan ve büyüyen İzmir kent merkezi içerisindeki çok katlı binaların arasa sıkışan sanayi sitelerinin de şehir dışına taşınması konusundaki görüşlerini aktaran Başkan Erkan, sağlıklı planlama yapılması gerektiğini söyledi. İşte genç başkan Deniz Erkan’ın yanıtları:

Geçtiğimiz günlerde Volkswagen’in ülkemizde kurmak istediği fabrikanın bölgemize kurulması çağrısı yaptınız. Bu bir niyet beyanı mıydı?

Niyet beyanı tabii ki. Ama neden olmasın? Çünkü hepimizin buna ihtiyacı var. Bölgemizde kurulacak bir fabrikaya, yan üreticilerle birlikte kalkınmayı ve istihdamı düşündüğünüzde hepimizin çok ihtiyacı var. Otomotiv de darboğazda ve krizler yaşanıyor.

Bu krizi aşmak ve sektörü biraz ayağa kaldırmak gerekiyor. Bu da böyle dev isimlerle olabilecek bir nokta. O yüzden tabii ki temennimiz bölgemizi seçmesi...Bazı yatırım hüsranlarından sonra Volkswagen'in böyle bir düşüncesi varsa, ilgiyi bu tarafa çekip ‘neden burada böyle bir şey olmasın’ dedik.

Bunu bir adım öteye taşıyıp Volkswagen'le görüşmeyi düşünüyor musunuz?

İlerleyen süreçte olabilir. Yani biraz süreci izlemek lazım, düşünceler ne yönde. Eğer olumlu bir şey olursa, biz de EGOD olarak buna bir katkı sağlayabilirsek neden olmasın? Her şeye açığız bu konuda. En ufak bir yeşil ışık gördüğümüzde gerekirse yönetim kurulu ile birlikte Almanya’ya da gideriz.

Kendinizi erkek egemen bu sektörün "Amazon"u olarak görüyor musunuz?

Estağfurullah, öyle demeyelim ama kadınların bir temsilcisi gibi düşünelim. Belki birilerine örnek, rol model olarak düşünelim. Çünkü hayat maalesef ki her gün kendinize bir şey katmanızı gerektiriyor. ‘Ben evet, otomotiv sektöründeyim, bir noktadayım, tamam, bu beni ömrümün sonuna kadar götürür’ gibi bir süreç yok.

Her gün ben de bir şey öğreniyorum ve öğrenmeye de devam edeceğim. Dolayısıyla da erkek egemen bir sektörde, öncelikli olarak kadını kabul ettiriyor olabilmemiz çok önemliydi. Şu an o seviyeye geldik; yani yeni nesil o zorluğu yaşamayacak.

Çünkü herkes artık bu sektörde kadın da olabilme ihtimalini çok net biliyor ve değerlendiriyor. Ben 2009 yılında otomotiv sektörünün içine girdim. İş yerinde kız kardeşim ve ben sadece iki kadındık. O zamanlar sektörde yüzde 2 oranında kadın varsa şimdi bu oran yüzde 20-25’e çıkmış durumda.

Daha da artsın inşallah. Biz de iş yerimizde muhasebede, atölyede, hatta bir dönem mekanik atölyede dahi kadın personel çalıştırıyorduk. Dolayısıyla bunlara önem veriyoruz. Hatta gelen müşterilerden ilk aldığımız tepki: ‘Ne kadar çok kadınsınız!

Çünkü bizim araç kabul alanımızdaki danışmanlarımız hepsi kadın.’ İlk tabii karşılaştıkları kişi kadın olduğu için, ‘Çok güzel, burada herkes kadın ve çok rahat ediyoruz’ gibi tepkiler alıyoruz. O benim için çok önemli yani.

Eskiden araçları daha çok erkekler kullanıyordu. Kadınlar artık sağ koltukta değil galiba. Ne dersiniz?

Değil. Olmamalı da bence zaten.

Peki kadınlar mı, erkekler mi daha iyi araç kullanıyorlar sizce?

Erkeğin de kadının da iyi kullananı var, kötü kullananı var. Burada böyle bir ayrım yapamam. Ben sadece burada, meselâ kendi aile büyüklerime de söylediğim şey, araba artık bizim hayatımızda bir ihtiyaç haline geldiği için, bunun kadını, erkeği yok, herkesin araç kullanmayı biliyor olması lazım.

Ben her zaman şu örneği veririm: Bir hastalık anında senin onu en yakın sağlık kuruluşuna yetiştiriyor olman lazım. Evde iki tane yaşlı var, biri rahatsızlanıyor, öbürü araba kullanamıyor; bir başkasının gitmesiyle senin alıp sağlık kuruluşuna yetiştirmen çok ayrı bir şey. O yüzden bir şekilde bir noktadan bir noktaya erişebil; bu artık ihtiyaç.

Sektörde kadın çalışan sayısını arttıracağınız yönünde bir demeciniz olmuştu. Bunun için dernek olarak neler yapıyorsunuz?

Biz Mesem'lerle (Mesleki Eğitim Merkezleri) ve Ege Üniversitesi ile bir protokol aşamasındayız. İsteğimiz ve talebimiz şu: Kız öğrencileri ve kadınları, kendi sektörümüzün içine bir şekilde entegre edelim ve başka alanlara kaçırmayalım istiyoruz.

Onun haricinde Türkiye Otomotiv Bakım Dernekleri Federasyonu TOBFED üyesiyiz, Onlarla sürekli iletişim halindeyiz. TOBFED’in vermiş olduğu, boyasız göçük, boya koruma, film kaplama gibi eğitimleri İzmir'de vermek istiyoruz.

Dolayısıyla da iş isteyen ve bu alanda çalışmak isteyen kadınlarımızı sektöre kazandırmak istiyoruz. Çünkü özellikle kaplama tarafındaki kadın elinin inceliği çok önemli, ortaya çok da güzel sonuçlar çıkıyor.

Trafikte daha çok kadın olması, otobüs, TIR vb araçları kullanmaları sizi mutlu ediyor mu?

Kesinlikle çok mutlu oluyorum ve kadın sürücülerin araçlarına daha rahat, daha bir içten, daha bir gururla biniyorum. Kadınların her alanda var olması lazım, yani bu sadece otomotiv değil, her alanda..

İzmir’de araç tamirinde aktif olarak çalışan kadın var mı?

Tabi ki var. Sayılarının artması için çaba içindeyiz. İnşallah artıracağız.

İzmir ve Ege, elektrikli araç ve batarya teknolojilerine dönüşümde ayak uydurabildi mi?

Yani yavaş yavaş uydurmaya çalıştığını görüyoruz tabii. Eksikler yok mu? Eksikler hala var. Çünkü bunu çok önce de beyan etmiştim; ilk bu yola çıkıldığı zaman her şeyimiz dört dörtlük, hadi yola çıkıyoruz diye çıkılmadı maalesef.

Yolda eksikler görüldü, tamamlanmaya çalışıldı. Bu arada işte hocalar yurt dışından eğitim aldı, geldiler, buradaki ustaları eğitmeye çalıştılar. Bir arıza çıktı, ‘Allah, bir dakika öğrenelim, dönelim’ oldu. Yani kimse yüzde 100 hazır değil zaten bu süreçte.

Ama ilk başlanılan noktayla bugün gelinen nokta arasında tabii ki bir gelişim var; yok denemez. Ama ilk baştaki kadar çok şaşaalı mı devam eder diye sorarsanız, hayır, bence bir noktada stabilize olur ve bu süreç böyle devam eder diye düşünüyorum.

Benzinli ve dizel araçlar şu tarihten itibaren artık yüzde 10'lara, yüzde 20'lere düşer diye bir tahmininiz var mı?

Dizel araç yavaş, yavaş piyasada azaldı zaten; ikinci ellerin eski modellerini de artık görüyoruz. Benzinli bir süre daha devam eder, benzinlinin azalacağını düşünmüyorum.

Dizel araçların Türkiye’de çevreyi kirlettiği gerekçesiyle yasaklanma olasılığı var mı?

Böyle bir şey olacağını düşünmüyorum. Bugün ülkemizin iç kesimlerine bakınca hala ‘Toros’ kullanılıyor. O nedenle pek olası görünmüyor.

Türkiye’de pek çok sektörde ara eleman sorunu yaşanıyor. Burada meslek liseleri neden yeterli olamıyor? Bir de sizin bu yaptığınız çalışmalar ne kadar süre sonra etki edecek?

Benim buradaki hayalim şu: öncelikli olarak mezuniyete en yakın ekiple bir şeylere başlamak. EGOD’daki arkadaşlarımla bu konu üzerinde çalışıyoruz. Dernek içerisinde çok yönlü üye çeşidi var; toptan yedek parçacısı, perakende yedek parçacı, servis ayağı, yetkili servis ayağı vesaire, hepimiz içerisindeyiz işin.

Ben şunu söyledim: Gelin haftanın bir günü mezun olmaya yakın olan çocuklarımızın derslerine girelim. Ben bu hafta normal servis ayağını anlatayım, bir sonraki hafta sen üretici olarak üretici ayağını anlat, öbür sefer başkası başka bir şey anlatsın.

Yani herkes yaptığı tarafı anlatsın ve çocukları buna göre yönlendirelim. Belki bu çocuk atıyorum toptan yedek parça işinde devam etmek isteyecek, o zaman bu çocuğun stok anlamında bilmesi gereken bazı programlar var, bu programlara hazırlık yapsın, bu programları öğrenmeye başlasın, gerekirse bizler destek olalım.

Ya da servis ayağında gelsin bana desin ki ‘Ben mekanik serviste kalıcı olmak istiyorum’ ya da ‘hasar tarafında ilerlemek istiyorum’ desin, ben onu orada yetiştireyim.

Şimdi çocuk bu kararı vermeden servise stajyer olarak geldiğinde ilk iki ay zaten sağına bakıyor, soluna bakıyor, ne yapacağına karar veremiyor. Günün sonunda çocuktan verim alamayınca çekip konuşuyorsun, ‘Ailem beni oraya yazdırdı’ diyor.

Aslında çocuğun ilgi alanı, elektrik; ama aile kaporta bölümüne yazdırmış. Bilmiyor, çocuk da bilmiyor. Dolayısıyla çocukları bir aydınlatalım. Zaten servislerimize de belirli günler staja geliyorlar, o alanda devam ettirsin, beğeniyorsa oradan da devam etsin, biz de kendi kültürümüze göre yetiştirelim bu elemanları. Mantığımız bu.

İlk önce 12. sınıftan başlayıp sonra geriye doğru 11. ve 10. sınıfa doğru gerilemeyi düşünüyoruz ki 10. sınıfta bölüm değiştirme şansları varmış çocukların. En azından bölümünü beğenmedi, bölümünü değiştirsin. Biz mezun olana kadar yetiştirelim o çocuğu, mezun olduğunda da hazır eleman olsun.

Eğer yapabilirsek çok mutlu olacağım. Sektördeki şu anki usta olan kişiler emekli olduktan sonra işimiz çok zor olacak. O yüzden bizim bu aralıkta hızlı davranıp bu çocukları yetiştiriyor olmamız lazım.

Bir otomotivci olarak ‘keşke kapatılmasaydı’ diyorum.

Sanayi siteleri ve ara sokaklarda sıklıkla hurda araçlarla karşılaşıyoruz. Bu araçların kaldırılması ile ilgili yerel yönetimlerle temasınız var mı?

Şu anda Bornova Haçılar Kırı Mevkii’nde 350 araçlık bir hurda araç parkı yapıldığını biliyoruz. Ancak yeterli değil. Sanırım Pınarbaşı Yarış Pisti yakınında bir alan daha hurda araçlara ayrılacakmış. Bu çok iyi olur. Bu konu özellikle sanayi sitelerinin kanayan yarası haline geldi.

Sanayi sitelerinden bahsetmişken bu alanlar şehrin içinde kaldı. Sürekli trafik problemi yaşanıyor. Şehir dışına taşınmaları konusunda bir gelişme var mı?

Bu konu yaklaşık 20 yıldır konuşuluyor. Geçmiş dönemde derneğimizin de bu konuyla ilgili teşebbüsleri olmuş. Fakat bir sonuca maalesef bağlanamamış. Çünkü bir alan gösterilmemiş; şimdi herkes olduğu yerde, tabii ki sanayiler şehrin içine kaldığı için mal sahipleri de kendi mallarını düşük ücretlere vermek istemiyorlar.

Dolayısıyla da diyorlar ki ‘Bize bir alan gösterin, biz o alanı satın alalım, ama kendimize ait alanı da kendimiz satalım.’ Herkesin aslında derdi bu. Bir alan gösterilirse insanları bunu yapmaya hevesli ama tabii bunu yaparken de çok dağın başında bir yere siz sanayiyi alın buraya kurun derseniz o iş olmaz; önce oraya vatandaşın gidiyor olabilmesi lazım, yani arabasına bıraktı tamam evet, oraya nasıl gidecek?

Metrosu olması lazım, otobüsü olması lazım, yani bir altyapı yapılmalı ki sonra hadi buyurun geçin denmeli.

İyi ki EGOD’a Başkan oldum diyor musunuz?

Diyorum tabii. Zaten bir önceki başkanımız Mehmet Torun’un başkan vekilliğini yapıyordum. Mehmet Başkan'ın döneminde EGOD’u dijitalleştirmeye dönük işler yaptık. Sağ olsun Mehmet Başkan'ın zaten bu konudaki becerisi çok fazla, o biraz bana aslında böyle altyapısını hazırlayarak bıraktı derneği. O yüzden ben ‘İyi ki’ diyorum. Çok da mutluyum.

EGOD Başkanlığı’nda hayal projeniz nedir?

Ben aslında ilerleyen süreçte bir otomotiv festivali yapmak istiyorum. Ama bu festival böyle şimdilerin autoshow'u gibi bir şey değil; eğitimlerin verildiği, açık havada ailece eğlenebildiğimiz, oturup sohbet edebildiğimiz, çok önemli firmaların temsilcilerinin geldiği, bilgi de alabildiğimiz, merak ettiğimiz..

Aslında otomotivin A'dan Z'ye olan her şeyini içeren bir festival hep hayalimde var. Yapabilir miyiz? Bilmiyorum; çünkü çok yüksek bütçeli bir şey. Ekonominin böyle olduğu bir dönemde biraz riskli de buluyorum açıkçası. Doğru zamanda doğru atışı yapacağız inşallah, bakalım.