Halfeti’deki Payam Hatun Türbesi’nin az bilinen geçmişi! Kaçak kazı sonrası korumaya alındı

Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesine bağlı Balaban Mahallesi’nde bulunan Payam Hatun Türbesi, mezarlık alanında gerçekleştirilen kaçak kazının ardından başlatılan incelemeler sonucunda koruma altına alındı. Şanlıurfa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, 28 Mayıs 2021 tarihli kararıyla tarihî yapıyı korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil etti.

Aynı kararda kaçak kazı nedeniyle oluşan çukurların kapatılması ve alanın eski hâline getirilmesi istendi.

Kültür ve Turizm Bakanlığının resmî kayıtlarında yer alan karar, Halfeti’nin Balaban Mahallesi’ndeki türbenin koruma sürecini ve mezarlık alanında gerçekleştirilen kaçak kazıya ilişkin alınan önlemleri ortaya koyuyor.

Payam Hatun Türbesi kaçak kazı sonrasında tespit edildi

Halfeti’deki Payam Hatun Türbesi’nin koruma süreci, mezarlık alanında yapılan kaçak kazının ardından Şanlıurfa Müze Müdürlüğünün gerçekleştirdiği tespitle başladı.

Şanlıurfa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 9 Mart 2021 tarihli yazısıyla yapının tesciline yönelik işlemler başlatıldı. Süreç kapsamında ilgili kamu kurumlarının görüşleri alındı ve koruma kurulu uzmanları tarafından hazırlanan 18 Mayıs 2021 tarihli rapor incelendi.

Halfeti’deki tarihî türbe birinci grup yapı olarak tescil edildi

Payam Hatun Türbesi, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında I. Grup Yapı olarak sınıflandırıldı.

Resmî karara göre türbe, Balaban Mahallesi’nde mülkiyeti Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesine ait 332 numaralı parselde bulunuyor. Koruma kurulu, parselin mevcut sınırlarını yapının korunma alanı olarak belirledi.

Ayrıca taşınmazın tapu kaydına kültür varlığı ve korunma alanıyla ilgili gerekli şerhlerin konulması kararlaştırıldı. Bu işlemlerle türbenin bulunduğu alanın koruma statüsü resmî kayıtlara bağlandı.

Kaçak kazı çukurlarının kapatılması kararlaştırıldı

Koruma kurulunun 2021 tarihli kararında, mezarlık alanında gerçekleştirilen kaçak kazıya ilişkin ayrı bir düzenleme de yer aldı.

Kurul, kaçak kazı hakkında daha önce yasal işlem başlatıldığını belirterek aynı olay için yeniden işlem başlatılmasına gerek olmadığına hükmetti.

Kazı nedeniyle oluşan çukurların ise Şanlıurfa Müze Müdürlüğü denetiminde, ilgili belediye tarafından can ve mal güvenliği sağlanarak kapatılması ve alanın eski hâline getirilmesi istendi.

Kararda bu çalışmaların tamamlandığına ilişkin bir bilgi bulunmuyor. Kaçak kazının kesin tarihi ve başlatılan yasal işlemin sonucu da açıklanmıyor.

Payam Hatun Türbesi’nin tarihi ve mimarisi

Halfeti’nin Balaban Mahallesi’nde bulunan Payam Hatun Türbesi’nin inşa dönemi ve mimari özellikleri, incelenen koruma kurulu kararında ayrıntılı biçimde anlatılmıyor.

Resmî kayıtlarda türbenin adı, bulunduğu parsel, koruma sınıfı ve tescil tarihi yer alırken yapıda kimin gömülü olduğuna ilişkin kesin bir bilgi verilmiyor.

Türbeye ilişkin koruma kararı 28 Mayıs 2021 tarihinde alındı. Kasım 2026 itibarıyla yapının güncel fiziksel durumu, herhangi bir restorasyon geçirip geçirmediği ve ziyaret koşulları hakkında doğrulanmış yeni bir resmî bilgi bulunmuyor.