Hızlı Büyü, Çabuk Öl mü? Girişimcinin Yeni Gerçeği: Sürdürülebilir Kârlılık

Birkaç yıl önce bir startup etkinliğinde konuşmacı olarak sahneye çıkmıştım. Dinleyicilerin büyük bölümü 25-30 yaş aralığında genç girişimcilerdi. Biri söz alıp sordu: 'Hocam, yatırımcı nasıl ikna edilir?' Ben de sordum: 'Ne zaman kâra geçmeyi planlıyorsunuz?' Salonda garip bir sessizlik oldu.

Sanki yanlış soruyu sormak gibi bir şey yapmıştım. O dönem böyleydi. Kâr sormak naif bir soruydu. 'Önce büyü, para sonra gelir' mantığı hakimdi. Artık o dönem bitti. Ne Değişti? Uzun süre çok romantik bir hikaye anlatıldı.

Silicon Valley'in büyük başarıları, yıllarca zarar eden ama sonunda her şeyi kazanan şirketler, unicorn'lar. Bu hikayeler gerçekti, ama arkalarında çok özel koşullar vardı: sıfıra yakın faiz oranları, bol ve ucuz sermaye, çoğu zaman gerçekten rakipsiz bir ürün.

2022'den itibaren faizler yükseldi. Para pahalılaştı. Yatırımcılar daha seçici olmak zorunda kaldı. 'Güzel hikaye' anlatmak yetmemeye başladı. Sayılar konuşmaya başladı. Gerçek sayılar. Yatırımcı psikolojisi 'ne pahasına olursa olsun büyüme' anlayışından 'sürdürülebilir kârlılık ve derin teknoloji ' odağına kaydı.

Bu küresel bir dönüşüm, Türkiye'yi de doğrudan etkiliyor. Türkiye'nin Gizli Avantajı İşin ilginç tarafı şu: Türk girişimcisi bu dönüşüme hazırsız değil. Biz zaten hiçbir zaman tam anlamıyla 'para yakma' kültürüne giremedik, çünkü buna izin verecek kadar derin bir sermaye piyasamız yoktu.

Türk girişimcisi tarihsel olarak daha temkinli, daha nakit bilincli büyümek zorunda kaldı. Bu bir dezavantaj gibi görünürken, geriye dönüp bakıldığında avantaja dönüştü. Dünya 'sürdürülebilir kârlılık' derken Türk girişimcisi zaten o oyunu oynuyordu, zorunluluktan.

Şimdi yapması gereken şey bunu bilinçli bir strateji olarak sahiplenmek ve öne çıkarmak. Yatırımcı Artık Ne Soruyor? Birkaç yıl önce bir yatırımcı toplantısına girerdiniz, kullanıcı sayısı ve büyüme hızı sorulurdu. Şimdi sorular bambaşka.

Birim ekonominiz nasıl? Bir müşteriyi kazanmak size ne kadara mal oluyor, o müşteri ömrü boyunca size ne kazandırıyor? Nakit akışınız ne zaman pozitife geçiyor? Rakibiniz aynı şeyi yaparsa ne olur?