Mühendis istihdamı artmalı denetim güçlenmeli

Nevşehir’de üç kişinin hayatını kaybettiği, beş kişinin yaralandığı peri bacası çökmesinin ardından TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, Kapadokya’daki jeolojik risklere dikkat çekerek bölgenin bilimsel yöntemlerle denetlenmesini istedi. Oda, Kapadokya Alan Başkanlığı bünyesinde Jeolojik Risk İzleme Birimi kurulmasını ve yeterli sayıda jeoloji mühendisi istihdam edilmesini talep etti.

Bölgenin hassas jeolojik yapısının ve can güvenliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.‘KAYA YAPISI TAHRİP EDİLİYOR’Kapadokya’nın volkanik kayaçları, vadileri ve peri bacalarıyla eşsiz bir doğal ve kültürel miras olduğuna dikkat çekilen açıklamada, kayaçların zaman içinde aşınmaya ve değişime uğradığı vurgulandı. Çatlak sistemleri, suyun etkisi, sıcaklık değişimleri ve donma-çözülme süreçlerinin kaya kopması ve çökme riskini artırdığı ifade edildi.

Yoğun turizm faaliyetleri ve kontrolsüz müdahalelerin tehlikeyi büyüttüğü belirtilen açıklamada şu değerlendirmeye yer verildi:“Bölgenin jeolojik özelliklerinden kaynaklanan bu tehlikeler dikkate alınmaksızın, yoğun insani faaliyetlere ve turistik ziyaretlere açılması, kontrolsüz yapılaşma, trafik, yol ve altyapı hizmetleri doğal yapı üzerindeki aşırı tahribata neden olmaktadır. Tek bir işletmenin sınırlarını aşarak ortak kaya kütlesinin bütününü etkileyen birbirine yakın kaya oyma mekânlarda yapılan müdahaleler, otel ve diğer turizm tesisleri amacıyla yapılan kazılar, kaya içindeki boşlukların genişletilmesi çalışmaları, taşıyıcı kaya kesimlerinin inceltilmesi, ilave yapı yükleri, titreşimler ve su sızıntıları kaya kütlelerinin dengesini olumsuz etkilemeye devam ediyor.”‘JEOPARK YAKLAŞIMIYLA KORUNMALI’Daha önce Göreme’de otel inşaatları, kaya kopmaları ve şapka düşmeleri konusunda yapılan uyarıları hatırlatan TMMOB, Kapadokya’nın jeolojik ve kültürel mirasının korunması için bölgenin jeopark yaklaşımıyla ele alınmasını istedi.

Açıklamada, “Turizm gelirini artırma hedefi, jeolojik mirasın tahribine ve insan yaşamının tehlikeye atılmasına gerekçe kılınmamalıdır.” denildi. Oda, Kapadokya’nın jeolojik mirasının korunmasının ve insan yaşamının güvence altına alınmasının kamusal sorumluluk olduğunu belirterek ilgili kurumları bilimsel araştırma, risk azaltma ve etkin denetimi esas alan bütüncül bir yönetim anlayışını hayata geçirmeye çağırdı.

Kapadokya’nın yalnızca Türkiye’nin değil, insanlığın ortak mirası olduğuna dikkat çekilen açıklamada, alınması gereken önlemler şöyle sıralandı:- Göreme Açık Hava Müzesi başta olmak üzere peri bacaları, kaya oteller, kaya oyma yapılar ve ziyaretçi güzergâhları jeolojik ve jeoteknik etütlerden geçirilmeli, riskli alanlar haritalanmalı.- Güvenliği bilimsel raporlarla ortaya konulmayan yeni kazı, oyma ve genişletme işlemlerine izin verilmemeli. Mevcut tesislerin ortak kaya kütlesi üzerindeki etkileri de incelenmeli.- Riskli alanlarda ziyaretçi kullanımı sınırlandırılmalı, gerekli noktalarda tahliye ve erişim engelleme tedbirleri uygulanmalı.- Kapadokya Alan Başkanlığı bünyesinde Jeolojik Risk İzleme Birimi kurularak çatlaklar, deformasyonlar ve su sızıntıları düzenli olarak izlenmeli.- Koruma, ruhsatlandırma, uygulama ve denetim süreçlerinde yeterli sayıda jeoloji mühendisi görevlendirilmeli, üniversiteler ve meslek odalarının bilimsel birikiminden yararlanılmalı.