Türkiye İle Azerbaycan’ın Arası Açılırsa Kim Kazanır?

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkiler, sıradan iki devlet arasındaki diplomatik bağlardan ibaret değildir. Bu ilişki; ortak tarih, dil, kültür, gönül birliği ve stratejik çıkarlar üzerine kurulmuş köklü bir kardeşliktir.

Merhum Haydar Aliyev’in hafızalara kazınan sözüyle, “Bir millet, iki devlet” anlayışı bu ilişkinin temelini oluşturur. Ancak siyasette dengeler değişebilir. Son dönemde iki ülke arasında yaşanan tartışmalar, karşılıklı açıklamalar ve diplomatik mesafeler dikkat çekiyor.

Özellikle Türk Devletleri Teşkilatı’nın Ankara Zirvesi’ne Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in katılmaması, kamuoyunda soru işaretlerine neden oldu. Elbette tek bir zirveye katılmamak ilişkilerin koptuğu anlamına gelmez.

Fakat Kafkasya gibi hassas dengelere sahip bir coğrafyada diplomatik işaretleri görmezden gelmek de doğru değildir. Peki, Ankara ile Bakü’nün arası açılırsa kim kazanır? İlk akla gelen Rusya’dır. Moskova, Güney Kafkasya’yı tarihsel olarak kendi nüfuz alanı olarak görmüştür.

Türkiye ile Azerbaycan’ın güçlü askerî ve siyasi iş birliği, Rusya’nın bölgedeki hareket alanını sınırlayan önemli unsurlardan biridir. İki ülkenin uzaklaşması, Moskova’ya yeniden daha geniş bir diplomatik manevra alanı sağlayabilir.

İran açısından da mesele son derece önemlidir. Zengezur Koridoru, Nahçıvan bağlantısı ve Türk dünyasının coğrafi bütünleşmesi, Tahran’ın bölgesel güvenlik ve ulaşım hesaplarını doğrudan ilgilendiriyor. Ankara-Bakü yakınlığının zayıflaması, İran’ın Güney Kafkasya’daki diplomatik konumunu güçlendirebilir.

Ermenistan da olası bir ayrışmadan müzakere masasında avantaj elde edebilir. Çünkü Türkiye-Azerbaycan dayanışması, bölgedeki siyasi dengelerin en önemli unsurlarından biridir. İsrail boyutunu da göz ardı etmemek gerekiyor.

Azerbaycan’ın İsrail ile askerî ve stratejik ilişkileri bulunuyor. Türkiye ise Gazze’deki saldırılar ve İsrail’in bölgesel politikaları konusunda sert bir tutum sergiliyor. İki ülkenin dış politika farklılıklarının derinleşmesi, Türkiye’nin Bakü üzerindeki diplomatik etkisini azaltabilir.

Bu durumdan İsrail’in yararlanabileceği bir siyasi alan oluşabilir. Ancak böyle bir ayrışmanın dışarıdan planlandığını söylemek için somut kanıt gerekir. Asıl mesele, hangi ülkenin ne kadar kazanç sağlayacağından çok daha büyüktür: Türk dünyasının ortak geleceği!

Türkiye, Azerbaycan üzerinden Kafkasya’ya, oradan Orta Asya’ya uzanan stratejik bir bağlantıya sahiptir. Enerji hatları, ticaret yolları, savunma sanayisi iş birlikleri ve Türk Devletleri Teşkilatı bu bütünleşmenin omurgasını oluşturuyor.

Ankara ile Bakü arasındaki güvenin sarsılması, bu stratejik zincirin en önemli halkalarından birini zayıflatacaktır. Peki, Türkiye ne yapmalı? Kardeşlik hukukunu korumalı, anlaşmazlıkları kamuoyu önünde büyütmek yerine diplomatik kanallarla çözmelidir.

Azerbaycan’ın egemenliğine ve hassasiyetlerine saygı gösterirken Türkiye’nin millî güvenlik çıkarlarının da dikkate alınmasını beklemelidir. Aynı hassasiyet Bakü için de geçerlidir. İlişkiler günlük siyasi tercihlere değil, kalıcı devlet aklına dayanmalıdır.

Unutulmamalıdır ki kardeşlik, her konuda aynı düşünmek değildir. Farklı düşünüldüğünde bile birbirinin hukukunu koruyabilmektir. Ankara ile Bakü’nün arasının açılmasını bekleyen bölgesel ve küresel aktörler olabilir. Ancak iki ülkenin yöneticileri, geçici siyasi anlaşmazlıkların kalıcı stratejik kayıplara dönüşmesine izin vermemelidir.

Çünkü Türkiye ile Azerbaycan birbirine sırtını dönerse kaybeden yalnızca iki ülke olmayacaktır. Kafkasya’dan Orta Asya’ya uzanan Türk dünyasının ortak geleceği de ağır yara alacaktır. Bir millet, iki devlet sözü yalnızca meydanlarda haykırılan bir slogan değildir.

Bu söz, iki ülkenin omuzlarına yüklenmiş tarihî bir sorumluluktur. Bugün ihtiyaç duyulan şey; ayrışma değil dayanışma, restleşme değil diplomasi, günü kurtaran siyaset değil geleceği güvence altına alan devlet aklıdır.

702px)" srcset=" Yozgat'a yılın ilk karı yağdı! Yüksek kesimler beyaza büründü 702px)" srcset=" 1999 ve 2008 Arası Sigortalıların Beklediği Kademeli Emeklilikte Tarih Verildi 702px)" srcset=" Emekliler Hayal Kırıklığı Yaşarken O Banka İmdada Yetişti: 35 Bin TL Promosyon Verecek 702px)" srcset=" iPhone Klavyesinde Gizli Liste Ortaya Çıktı!