Şanlıurfa’da kanyonun kayalıklarına oyulmuş 15 mezar! İçlerinde ilginç ayrıntılar var

Şanlıurfa’nın Siverek ilçesine bağlı Narlıkaya Mahallesi’ndeki Desam Kanyonu’nda, ana kayaya oyulmuş yaklaşık 15 mezardan oluşan tarihî bir nekropol alanı bulunuyor. Şanlıurfa Valiliğinin 2026 yılında yayımladığı Kültür Atlası’nda yer alan kayıtlara göre mezarlardan beşi ayrıntılı olarak belgelendi.

Yapıların içinde kemerli mezar nişleri, üçgen alınlıklı mimari düzenlemeler ve kandil nişi gibi dikkat çekici ayrıntılar tespit edildi.

Desam Kanyonu’ndaki mezarlık alanı 10,5 hektarı kapsıyor

Siverek kırsalındaki nekropol, kanyonun farklı noktalarına yayılmış kaya mezarlarından oluşuyor. Envanterde alanın kuzey-güney doğrultusunda 300 metre, doğu-batı doğrultusunda ise 350 metre uzandığı belirtiliyor.

Yaklaşık 10,5 hektarlık bölgede bulunan mezarların tamamı aynı mimari özellikleri taşımıyor. Ayrıntılı incelemeye konu olan beş mezar, alandaki yapıların planları ve iç düzenlemeleri hakkında bilgi sağlıyor.

Kaya mezarlarının içinde üç kemerli niş bulunuyor

Envanterde tanımlanan mezarlar genel olarak güneyden girişli ve tek odalı yapılardan oluşuyor. Ana kayanın oyulmasıyla hazırlanan odalarda, arcosolium olarak adlandırılan kemerli mezar nişleri yer alıyor.

Belgelenen örneklerde mezar odalarının genel ölçüleri kuzey-güney yönünde 2,50 metre, doğu-batı yönünde 2 metre olarak veriliyor. Korunmuş tavan yüksekliği ise yaklaşık 1,50 metre düzeyinde belirtiliyor. Bazı mezar odalarında üç kemerli niş bulunması, yapıların iç mimarisini öne çıkaran özelliklerden biri.

Bir mezarın girişinde kandil nişi ve üçgen alınlıklar var

Desam Kanyonu’ndaki taş ocağı içerisinde bulunan kaya mezarlarından birinde farklı mimari ayrıntılar belgelendi. Bu mezara dromos adı verilen bir giriş geçidiyle ulaşılıyor.

Mezarın kuzey ve güney cephelerinde üçgen alınlıklı iki düzenleme bulunuyor. Batı cephesinde kemerli mezar nişi yer alırken giriş açıklığının kuzey tarafında küçük bir kandil nişi tespit edildi.

Kültür Atlası’nda ayrıca kanyon yamacında yapımı tamamlanmamış bir kaya mezarının bulunduğu belirtiliyor. Bu örnek, alandaki tamamlanmış mezarların yanı sıra işlenmesi yarım bırakılmış bir kaya yapısının da belgelendiğini gösteriyor.

Mezar odalarının bir bölümü toprak ve taşlarla dolmuş

Şanlıurfa Kültür Atlası kayıtlarına göre Desam Kanyonu’ndaki kaya mezarları doğal etkenler ve insan müdahaleleri nedeniyle yoğun tahribata uğramış durumda. Bazı mezar odalarının iç bölümleri toprak dolgusu ve moloz taşlarla kaplanmış bulunuyor.