Halfeti’deki kayalık yerleşimde şarap üretiminin izleri! Ezme havuzu ve depolama haznesi bulundu

Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesine bağlı Çakallı Mahallesi’ndeki kayalık yerleşimde, geçmişte üretim amacıyla kullanıldığı değerlendirilen dikkat çekici bir işlik bulunuyor. Fırat Nehri’nin doğu yakasındaki alanda yer alan kayaya oyulmuş ezme havuzu ve depolama haznesi, bölgedeki üretim faaliyetlerine ilişkin önemli mimari ayrıntılar sunuyor.

Şanlıurfa Valiliğinin 2026 yılında yayımladığı Kültür Atlası’nda bu kalıntıların şarap üretimiyle ilişkili olabileceği belirtiliyor.

Kayaya oyulmuş ezme havuzunun ölçüleri dikkat çekiyor

Çakallı Mahallesi İşliği için hazırlanan envanter kaydında, kayalık zemine oyulmuş dikdörtgen biçimli bir ezme havuzu tanımlanıyor. Yapının ölçüleri 3,94 x 3,84 metre olarak verilirken derinliği 81 santimetre olarak kaydediliyor.

Havuzun kuzey bölümünde ise işlenen ürünlerin aktarılması ve biriktirilmesi amacıyla kullanıldığı değerlendirilen ayrı bir hazne bulunuyor.

Ezme havuzu ile depolama bölümü arasındaki bağlantı, 12 santimetre çapındaki bir olukla sağlanıyor. Depolama haznesinin ağız çapı 88 santimetre olarak ölçülürken günümüze ulaşan derinliği dolgu ve moloz taşlar nedeniyle 45 santimetre seviyesinde bulunuyor.

Yerleşimde konutlar, sarnıçlar ve taş ocağı da var

Çakallı Mahallesi’nin kuzeyinde, Fırat Nehri’nin doğu yakasında bulunan kayalık yerleşim yaklaşık 6 hektarlık alana yayılıyor. Şanlıurfa Kültür Atlası’nın 2026 tarihli envanterinde alanda kaya konutları, su sarnıçları, taş ocağı ve üretim işliklerinin bulunduğu aktarılıyor.

Kireç taşı yapısındaki doğal kayalıklar oyularak oluşturulan konutlar, tek mekânlı ve birden fazla bölümden meydana gelen farklı plan özellikleri taşıyor. Yuvarlak ağızlı ve armudi gövdeli sarnıçların ise yerleşimin su ihtiyacını karşılamak amacıyla yapıldığı belirtiliyor.

Taş ocağında görülen yatay ve dikey kesim izleri, kayaların bloklar hâlinde çıkarıldığını gösteren diğer ayrıntılar arasında yer alıyor.

Roma ve Orta Çağ dönemleriyle ilişkilendiriliyor

Kültür Atlası’nda yerleşim Roma ve Orta Çağ dönemleriyle ilişkilendiriliyor. İşlik için hazırlanan ayrı envanter kaydında ise Roma dönemi bağlantısına yer veriliyor. Bununla birlikte üretim faaliyetlerinin hangi tarihler arasında sürdürüldüğü ve ne kadar ürün elde edildiği konusunda kesin bir bilgi bulunmuyor.

Envanterde kaya konutlarının önemli bir bölümünün günümüzde hayvan barınağı olarak kullanıldığı da aktarılıyor. Alanın doğal etkenler ve insan faaliyetleri nedeniyle tahribata uğradığı belirtilirken yerleşim, birinci derece sit potansiyeli taşıyan kültür varlıkları arasında değerlendiriliyor.