Atatürk Barajı’ndaki sazanların kanında farklılık! Bozova’da 5 değer düşük çıktı

Şanlıurfa’nın Bozova ilçesindeki Atatürk Baraj Gölü’nden alınan sazan örneklerinde alyuvar, hemoglobin, hematokrit, toplam protein ve kolesterol değerleri, Samsat ve Sitilce bölgelerindeki balıklara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu. Adıyaman Üniversitesi araştırmacıları Özge Fırat ve Özgür Fırat tarafından hazırlanan çalışma, Kommagene Biyoloji Dergisi’nde yayımlandı.

Araştırma, Eylül 2021’de gölün üç farklı bölgesinden yakalanan sazanların kan analizlerine dayanıyor.

Bilim insanları, Cyprinus carpio türü sazanların kan hücreleri, biyokimyasal göstergeleri ve stresle ilişkili parametrelerini karşılaştırdı. Çalışmada Bozova ile diğer örnekleme alanları arasında birden fazla kan değerinde farklılık belirlendi.

Bozova’daki sazanların beş kan değeri daha düşük bulundu

Araştırmada Samsat, Sitilce ve Bozova bölgelerinden elde edilen kan örnekleri incelendi. Bozova’daki sazanların alyuvar sayısı, hemoglobin miktarı ve hematokrit değerleri, diğer iki bölgeden alınan örneklere göre daha düşük ölçüldü.

Kan plazmasındaki toplam protein ve kolesterol düzeylerinde de benzer bir farklılık tespit edildi. Araştırmacılar, bu beş parametredeki düşüşün istatistiksel olarak anlamlı olduğunu bildirdi.

Stres göstergeleri ve bazı enzim değerleri yüksek çıktı

Çalışmada yalnızca düşük çıkan kan değerleri değil, yüksek ölçülen parametreler de değerlendirildi. Sitilce ve Bozova bölgelerindeki sazanlarda glikoz ve kortizol düzeyleri, Samsat örneklerine göre anlamlı biçimde yüksek bulundu.

Kan plazmasındaki ALT, AST, ALP ve LDH enzimlerinin yanı sıra potasyum değerlerinde de aynı karşılaştırmada yükselme belirlendi. Araştırmada istatistiksel anlamlılık için yüzde 5’lik hata düzeyi esas alındı.

Araştırmacılar bulguları çevresel kirleticilerle ilişkilendirdi

Özge Fırat ve Özgür Fırat, kan parametrelerinde belirlenen farklılıkları Atatürk Baraj Gölü’nün tarımsal ve kentsel faaliyetlerden kaynaklanan kirleticilere maruz kalması bağlamında değerlendirdi.

Araştırmacılar, elde ettikleri sonuçların balıkların bu çevresel koşullardan olumsuz etkilendiğine işaret ettiği sonucuna vardı. Ancak çalışmada bildirilen kan değerleri, tek başına belirli bir kirleticinin bu değişimlere neden olduğunu kesinleştirmiyor.

Kan örnekleri 2021 yılında toplandı

Adıyaman Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen araştırma, KMYOMAP/2021-0001 numaralı proje kapsamında gerçekleştirildi. Çalışma için 24 Aralık 2020’de Adıyaman Üniversitesi Deney Hayvanları Etik Kurulundan onay alındı.

Bilimsel makale, Kommagene Biyoloji Dergisi’nin dokuzuncu cildinin birinci sayısında, 93-98. sayfalar arasında yayımlandı.